×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

بسم الله الرحمن الرحيم

سؤال:

آیا علمای اهل سنت جمله ی «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه» را در روایت های خود ذکر کرده اند یا خیر؟

جواب:

ابن تیمیه که سرکرده ی وهابیت است، در رابطه با این جمله می گوید: «لكن حديث الموالاة قد رواه الترمذي و أحمد والترمذي في مسنده عن النبي صلى الله عليه وسلم انه قال من كنت مولاه فعلى مولاه وأما الزيادة و هي قوله اللهم وال من والاه وعاد من عاداه الخ فلا ريب انه كذب» (جمله ی من کنت مولاه فعلی مولاه را احمد و ترمذی در کتاب های خود ذکر کرده اند، اما در مورد جمله ی «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه» هیچ شکی نیست که دروغ است و چنین جمله ای را پیامبر بیان  نکرده است)!!!  (منهاج السنة النبوية ـ ج ۷ ، ص ۳۱۹ )

محمد بن عبدالوهاب هم بعد از ۷۰۰ سال براي اينکه از قافله ی ابن تیمیه عقب نماند و عناد خود را با اميرالمؤمنين ثابت کند مي‌گويد: «وأما الزيادة فليست في الحديث و سئل عنها الإمام أحمد فقال ، زيادة كوفية ، ولا ريب أنها كذب» (شکي نيست که اين قسمت دروغ است.)  (مسائل لخصها الإمام محمد بن عبد الوهاب ـ ج ۱ ـ ص ۱۵۴)

کاملا روشن است که چرا این طایفه اصرار بر عدم پذیرش این جملات دارند. دلیلش آن است که اگر بخواهند چنین جملاتی  را بپذیرند و قبول کنند که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در حق علی (علیه السلام) فرموده: «خدایا دشمن باش با کسی که با علی دشمن شد»، دیگر نمی توانند توجیهی برای دشمنی برخی از صحابه در جنگ های جمل، صفین و نهروان با علی (علیه السلام)، و نیز دشمنی خودشان با آن امام عزیز داشته باشند. روی همین اساس با انکار ناشیانه ی اصل این روایت صورت مسأله را به کلی پاک می کنند. اما غافل از اینکه علمای مطرح اهل سنت چنین حدیثی را نقل کرده و آن را صحیح می شمارند.

اعتراف علمای اهل سنت بر صحت این روایت:

۱ـ ابن حجر هيثمي مي‌گويد: «من کنت مولاه فعلي مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه» آنگاه می گوید: «رواه عن النبي صلى الله عليه وسلم ثلاثون صحابيا» این روایت را سی نفر از صحابه از پیامبر اکرم نقل کرده اند. (الصواعق المحرقة على أهل الرفض والضلال والزندقة ـ ج ۲ ـ ص ۳۵۵)

حالا اين ۳۰ نفر از صحابه براي ابن تيميه و محمد بن عبدالوهاب حجت نبوده و حتما منتظر بوده است که ملکي از آسمان ورقي براي او بياورد و در آن نوشته باشد که همچين برنامه اي است؟!!!

۲ـ عجلوني که يکي از علماي بزرگ اهل سنت بوده و ملتزم است که فقط روایت های صحیح را نقل کند، مي‌گويد: «من كنت مولاه فعلي مولاه، رواه الطبراني و أحمد و الضياء في المختارة عن زيد بن أرقم و علي و ثلاثين من الصحابة بلفظ اللهم وال من والاه وعاد من عاداه» (زید بن ارقم و علی و سی نفر از صحابه لفظ الله وال من والاه و عاد من عاداه را نقل کرده اند) آنگاه می گوید: «فالحديث متواتر أو مشهور» (اين حديث يا متواتر است، يا حداقل مشهور است.) (كشف الخفاء ـ ج ۲ ـ ص ۲۵۹۱)

۳ـ ابن ابي شيبه متوفاي ۲۳۵ است و استاد بخاري هم هست که در کتاب المصنف جلد ۲ صفحه ۶۸۲ و جلد ۶ صفحه ۶۶۸ در نشر مکتبه رشد رياض نقل کرده است.

۴ـ احمد بن حنبل امام حنبلي ها متوفاي ۲۴۱ هم در مسند خود جلد ۱ صفحه ۱۸ و هم در فضائل الصحابه جلد ۲ صفحه ۶۱۰ نقل مي‌کند.

۵ـ ابن ماجه قزويني متوفاي ۲۷۵ در سنن خود جلد اول صفحه ۴۳ اين را نقل مي‌کند.

جناب بزار متوفاي ۲۹۲ در کتاب البحر الزخار که مسند بزار معروف است جلد ۱۰ صفحه ۲۱۰ چاپ خود مدينه منوره نقل مي‌کند.

۶ـ جناب نسائي متوفاي ۳۰۳ در سنن کبري که از صحاح سته است جلد ۵ صفحه ۴۵ نقل مي‌کند.

۷ـ ابويعلي موصلي متوفاي ۳۰۷ در مسند خود جلد ۱ صفحه ۴۲۸ نقل مي‌کند.

جناب امام طحاوي که از استوانه هاي فقهي ، رجالي ، کلامي اهل سنت است و همه او را قبول دارند در شرح مشکل الآثار جلد ۵ صفحه ۱۸ و ۱۹ نقل مي‌کند.

۸ـ ابن حبان متوفاي ۳۵۴ در صحيح خود جلد ۵ صفحه ۳۷۵ نقل مي‌کند.

۹ـ جناب طبراين متوفاي ۳۶۰ در معجم کبير جبد ۵ ص ۱۶۶ نقل مي‌کند.

۱۰ـ حاکم نيشابوري متوفاي ۴۰۵ در مستدرک جلد ۳ صفحه ۱۱۸ نقل مي‌کند.

۱۱ـ جناب ثعلبي در تفسير خود جلد ۴ صفحه ۱۲۶ نقل مي‌کند.

۱۲ـ جناب جرجاني در کتاب الآمالي الخميسيه که به نام کتاب امالي است جلد ۱ صفحه ۱۹۲ نقل مي‌کند.

۱۳ـ ابن عساکر متوفاي ۵۷۱ در تاريخ دمشق جلد ۴۲ صفحه ۲۰۹ نقل مي‌کند.

۱۴ـ ابن اثير جزري متوفاي ۶۳۰ در اسد الغابة که از کتاب هاي تراز اول اهل سنت است جلد ۳ صفحه ۴۸۴ نقل مي‌کند.

۱۵ـ جناب ضياء الدين مقدسي متوفاي ۶۴۳ در کتاب احاديث المختارة که همه شهادت دادند که صحيح ترين روايات را در اين کتاب آورده است و از روايات غير صحيح استفاده نکرده است جلد ۲ صفحه ۱۰۶ نقل کرده است.

 

حتی بعضي از بزرگان، باب مستقلي در کتاب خود اختصاص داده اند: «باب دعاء النبي لمن والاه علي بن ابي طالب و دعاءه علي من عاداه» (باب دعای پبامبر برای کسی که دوستی علی را داشته باشد و نفرین پیامبر برای کسی که دشمنی او را داشته باشد)

ابن حبان متوفاي ۱۵۴ می گوید: باب: «دعاء المصطفى بالولاية لمن والى عليا والمعاداة لمن عاداه» (باب ذکر دعاي پيامبر به ولايت براي کسي که علي را دوست داشته باشد و دشمني کسي که علي را دشمن بدارد.) (صحيح ابن حبان ـ ج ۱۵ ـ ص ۳۷۵)

آنگاه ابن حباب قضاياي روايت ابوالطفيل را نقل مي‌ کند که اميرالمؤمنين در رحبة مردم را قسم داد که آيا در غدير خم چيزي شنيديد؟ اگر شنيديد بيان کنيد. در آن هنگام  که ۳۰ نفر و (به تعبیر مسند احمد، «ناس کثیر» جمعیت زیادی) بلند شدند و شهادت دادند که ما در غدیر خم این قضیه را شنیده ایم.

بعد رواي مي‌گويد براي من شبهه بود که با وجود نقل اين همه جمعيت، آيا چنین حدیثی صحت دارد؟! به همین دلیل نزد  زيد بن ارقم رفتم و از اوسؤال کردم. وی گفت: «قَدْ سَمِعْنَاهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ» (ما شنيديم از پيامبر در غدير خم که فرمود) «من کنت مولاه فعلي مولاه اللهم وال عاداه»  (صحيح ابن حبان ـ ج ۱۵ ـ ص ۳۷۶)

جناب ابوبکر آجري متوفاي ۳۶۰ که هم دوره با طبراني است که مي‌ گويد: «ذكر دعاء النبي لمن والى علي بن أبي طالب رضي الله عنه، و تولاه، و دعائه على من عاداه» (ذکر دعای پیامبر برای کسی که علی بن ابیطالب را دوست داشته باشد و نفرین او بر کسی که دشمنی علی را داشته باشد) (الشريعة ـ ج ۴ ـ ص ۲۰۴۹)

این دو نفر هم قبل از ابن تيميه بوددند و نزديک به ۲۰۰-۳۰۰ سال قبل از ابن تيميه زندگي مي‌کردند. با این حساب کاملا روشن است که چرا این فرد اصرار بر  عدم پذیرش این قسمت دارد.   

آیا علمای اهل سنت که این  حدیث را نقل کرده اند، قائل به صحت آن هم می باشند یا خیر؟!

سؤال: آیا علمای اهل سنت که این حدیث را نقل کرده اند، آن را هم صحیح می دانند، یا اینکه صرفا به نقل آن اکتفا کرده اند؟!

جواب: در پاسخ به این سؤال به بررسی چند مورد از این روایت ها و راویان آن ها می پردازیم:

۱ـ طحاوي متوفاي ۳۲۱ از زيد بن ارقم چنین نقل مي‌کند: «من كنت وَلِيَّهُ فَهَذَا وَلِيُّهُ اللَّهُمَّ وَالِ من وَالاَهُ وَ عَادِ من عَادَاهُ» آن گاه می گوید: «قال أبو جَعْفَر فَهَذَا الْحَدِيثُ صَحِيحُ الإِسْنَادِ لاَ طَعْنَ لأَحَدٍ في أَحَدٍ من رُوَاتِهِ» (این حدیث سند صحیحی دارد و هیچ کدام از راویان آن مشکلی ندارند)  (شرح مشكل الاثار ـ ج ۵ ـ ص ۱۸)

اما شرح حال جناب آقای طحاوی:

ذهبي در رابطه با او می گوید: «الإمام العلامة الحافظ الكبير محدث الديار المصرية» (سير أعلام النبلاء ـ ج ۱۵ ـ ص ۲۷)

۲ـ حاکم نيشابوري هم چنین نقل می کند: «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه» و ذكر الحديث بطوله (او تمام حدیث را ذکر کرده و آن گاه می گوید: ) «هذا حديث صحيح على شرط الشيخين» (اين حديث صحیح بوده و هم شرائط صحيح مسلم را دارد و هم صحيح بخاري.) (المستدرك على الصحيحين ـ ج ۳ ـ ص ۴۵۷۶)

ذهبي در رابطه با حاکم نيشابوري مي‌ گويد: «الحاكم الحافظ الكبير امام المحدثين» (او حافظ بزرگ حدیث، و امام محدثین است)  (تذكرة الحفاظ ـ ج ۳ ـ ص ۹۶۲)

ابن خلکان در رابطه با حاکم مي‌ گويد: «إمام أهل الحديث في عصره» (امام اهل حديث در عصر خود بوده است) «و المؤلف فيه الكتب التي لم يسبق إلى مثلها» (تاليفات و کتاب هايي دارد که بي سابقه و بي نظير بوده است.) (وفيات الأعيان وأنباء أبناء الزمان ـ ج ۴ ـ ص ۲۸۰)

جناب زرکلي وهابي که بزرگ خدمت کننده به وهابيت است در مورد حاکم مي‌گويد: «و هو من أعلم الناس بصحيح الحديث» (از عالم ترين انسان ها به حديث صحيح آقاي حاکم نيشابوري است.) (الأعلام – خير الدين الزركلي – ج ۶ ـ ص ۲۲۷)

۳ـ ابو طاهر ضياء الدين مقدسي متوفاي ۶۴۳ همين قضيه را نقل مي‌کند که: «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه وانصر من نصره» آن گاه می گوید: «اسناده صحيح» (سندهای این حدیث صحیح  است) (الأحاديث المختارة ـ ج ۲ ـ ص ۱۰۶ – ۱۰۷)

شرح حال آقاي مقدسي :

ذهبي در رابطه با ابوطاهر صیاء الدین مي‌گويد: «الإمام العالم الحافظ الحجة» (تذكرة الحفاظ ـ ج ۴ ـ ص ۱۱۲۹)

سيوطي هم در رابطه با او چنین می گوید: «جمع كتابا سماه المختارة التزم فيه الصحة» (او کتابی را جمع کرده به نام مختاره و خود را ملزم نموده است که فقط روایت های صحیح را نقل کند) «و ذكر فيه أحاديث لم يسبق إلى تصحيحها» (وی روایت هایی را در این کتاب ذکر کرده که قبل از او کسی به این شکل آن ها را تصحیح نکرده است)  (تدريب الراوي ـ ج ۱ – ص ۱۴۴)

تا اینجا از علمای قبل از این تیمیه ۱۵ نفر را ذکر کردیم که این روایت را نقل کرده اند. برخی از آنها این روایت را صحیح می دانستند و برخی دیگر حتی باب مجزایی در رابطه با آن درست کرده اند.

برخی دیگر از علمای اهل سنت که این روایت را نقل کرده اند:

۱ـ جناب آقاي مزي که از علماي بزرگ اهل سنت است و بعضي هم مي‌گويندکه شاگرد ابن تيميه بوده است ايشان در تهذيب الکمال جلد ۱۱ صفحه ۹۰ و ۱۰۰ همين روايت: «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه» را نقل کرده اند.

۲ـ جناب زيلعي متوفاي ۷۶۲ در تخريج الآحاديث جلد ۲ صفحه ۲۳۴ نقل مي‌کند.

۳ـ جناب يافعي در مرأة الجنان جلد ۱ صفحه ۱۰۹ نقل مي‌کند.

۴ـ ابن کثير دمشقي که خيلي مي‌بالد به ابن تيميه و خيلي از او دفاع آنچناني مي‌ کند هم در سيره نبويه اش جلد ۴ صفحه ۴۱۶ و هم در البداية جلد ۵ صفحه ۲۰۹ نقل مي‌ کند.

۵ـ جناب هيثمي متوفاي ۷۰۷ در مجمع الزوائد جلد ۹ صفحه ۱۰۷ نقل مي‌ کند.

۶ـ ابن حجر عسقلاني در المطالب العالية جلد ۱۶ صفحه ۹۷ نقل مي‌ کند.

۷ـ جناب ثعالبي در الجواهر الحسان جلد ۴ صفحه ۹۲ نقل مي‌ کند.

۸ـ جناب سيوطي در المنثور جلد ۳ صفحه ۱۰۵ نقل مي‌ کند.

۹ـ در جامع الأحاديث ج ۴ صفحه ۴۰۰ و  در تاريخ الخلفاء جلد ۱۶ صفحه ۲۷۰ نقل مي‌ کند.

۱۰ـ ابن حجر هيثمي در صواعق المحرقة جلد ۱ صفحه ۱۰۶ نقل مي‌ کند.

۱۱ـ متقي هندي در کنز العمال جلد ۵ صفحه ۱۱۴ نقل مي‌ کند.

۱۲ـ جناب حلبي در سيره اش جلد ۳ صفحه ۳۳۶ نقل مي‌ کند.

۱۳ـ آقاي عجلوني متوفاي ۱۱۶۲ در کتاب خود جلد ۲ صفحه ۱۶۱ نقل مي‌ کند.

۱۴ـ آلوسي در روح المعاني جلد ۶ صفحه ۱۹۵ ايشان هم نقل مي‌ کند.

این افراد هم بعد از این  تیمیه به نقل این روایت پرداختند، و در عین  حال هیچ اهمیتی به تکذیب ابن تیمیه نکردند. 

ابن کثير دمشقي بعد از اينکه در سيره نبوية نقل مي‌کند مي‌گويد: «و هذا إسناد جيد» (این روایت سندهای نیکویی دارد)

آقاي هيثمي در مجمع الزوائد همين عبارت را نقل مي‌ کند و مي‌ گويد: «و رجال احمد ثقاة.» (رجال احمد همگی موثق هستند) وی در جاي ديگر از زيد بن بثيع چنین نقل می کند: «رواه البزار، و رجاله رجال الصحيح غير فطر بن خليفة و هو ثقة.» (رجال آن، رجال صحیحی هستند. غیر از فطر بن خلیفه که موثق است) (مجمع الزوائد ـ ج ۹ ـ ص ۱۰۵)

ابن حجر مکي اين روایت را نقل مي کند و مي ‌گويد: ۳۰ نفر از صحابه اين عبارت را نقل کردند و بسياري از اين سندها يا صحيح است يا حسن است. (الصواعق المحرقة ـ ج ۲ ـ ص ۳۵۳)

عاصمه مکي همين مطلب را ذکر کرده و مي‌ گويد: «و لفظه عند الطبراني بسند صحيح» (سمط النجوم العوالي ـ ج ۲ ـ ص ۳۷۹)

جناب عجلوني در کشف الخفاء مي‌گويد: «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه، فالحديث متواتر أو مشهور.» (این حدیث متواتر و یا حداقل مشهور است) (كشف الخفاء ـ ج ۲ ـ ص ۲۵۹۱)

الباني که به قول آقايان بخاري دوران است و متوفاي ۱۴۲۰ است مي‌ گويد: «من کنت مولاه فهذا مولا اللهم وال من والاه و عاد من عاداه …. إسناده صحيح على شرط البخاري.»

 تا اینجا نظر علمای اهل سنت در رابطه با این حدیث را ذکر کردیم  و گفتیم که چگونه چنین حدیثی را نقل کرده و اذعان  به صحت سند آن و حتی برخی اذعان به تواتر آن داشتند. حالا اهل انصاف تمام این کلمات را یک طرف بگذارند و سخن سخیف ابن تیمیه را ـ که می گوید: هیچ شکی در دروغ بودن آن داریم ـ طرف دیگر قرار دهند و به قضاوت بنشینند!

ابن حجر مکي در الصواعق المحرقة وقتي حديث « من کنت مولاه …» را مطرح مي کند، می گوید:  «حديث صحيح لا مرية» آن گاه با بی اعتنایی  و تحقیر ابن تیمیه  می گوید: «و قول بعضهم إن زيادة اللهم وال من والاه الخ موضوعة مردود» (سخن بعضی ها که می گویند قسمت اللهم وال من والاه و عاد من عاداه جعلی است، سخنی مردود می باشد.) «فقد ورد ذلك من طرق صحح الذهبي كثيرا منها» (این روایت از راه هایی وارد شده و که ذهبی بسیاری از آن  ها را صحیح دانسته است) (الصواعق المحرقة على أهل الرفض والضلال والزندقة ـ ج ۱ ـ ص ۱۰۷، و ص۱۶۴)

جناب ملاعلي قاري که از علماي بزرگ احناف است. او هم سخنی همانند سخن ابن حجر مکی نقل می کند. «و قول بعضهم إن زيادة اللهم وال من والاة إلى آخره موضوعة مردود» و اين از طرق مختلفي که ذهبي بسياري از آنها را تصحيح کرده وارد شده است.

جناب برهان الدين حلبي متوفاي ۱۰۴۴ است. ايشان هم مي‌گويد: «اينکه آمدند گفتند اللهم وال من والاه، جعلي است اين کاملا مردود است و از طرق مختلف آمده است.» (السيرة الحلبية ـ ج ۳ ـ ص ۳۳۶)

جالب اينجاست الباني که خدمت گذار حلقه به گوش وهابيت است و بخاري معاصر هم می باشد، و از سویی بن باز در وصف وی مي‌گويد: «امام الحديث» چنین می گوید: «أن حديث الترجمة» (همان حدیث من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه) «حديث صحيح بشطريه» (حدیث صحیحی است با هر دو قسمش) «بل الأول منه متواتر عنه صلى الله عليه و سلم» (اين قسمت اول من کنت مولاه فعلي مولاه متواتر است) «كما ظهر لمن تتبع أسانيده و طرقه» (خيلي روشن است براي کسي که سند روايت را بررسي کند)  

گزیده ای از سخنان آیت الله حسینی قزوینی در شبکه ی ولایت (برگرفته از سایت ولی عصر با تلخیص، ویرایش و اندکی تصرف)

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.


question