×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

پرسش قرآنی/ سرّ استفاده از ضمیرهای مختلف در اشاره به قرآن چیست؟

بسم الله الرحمن الرحیم

سرّ استفاده از ضمیرهای مختلف در اشاره به قرآن چیست؟ 

در قرآن کریم، از واژۀ «کتاب»(قرآن) به سه طریق یاد شده:

۱ ـ گاهی بدون اسم اشاره یاد شده: «هُوَ الَّذي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتاب»[۱]

۲ ـ گاهی با اشارۀ نزدیک: «وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَك»[۲]

۳ ـ و گاهی نیز با اشارۀ دور: «ذلِكَ الْكِتاب»[۳]، «تِلْكَ آياتُ الْكِتاب»[۴]

سرّ این تعبیرهای متفاوت در چیست؟

سرّ این تفاوت تعبیر آن است که قرآن کریم حقیقتی گسترده است که مراحلی به هم پیوسته دارد که:

۱ ـ مرحلۀ نازله اش در دست انسانهاست: «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنْزيلا»[۵]

۲ ـ مرحلۀ متوسط آن در دست فرشتگان بزرگوار و نیز نیکوکار الهی  است: «بِأَيْدي سَفَرَةٍ * كِرامٍ بَرَرَةٍ»[۶]

۳ ـ مرحلۀ عالیۀ آن نیز نزد خدای سبحان است: «إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ * وَ إِنَّهُ في‏ أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكيمٌ»؛ «كه ما آن را قرآنى فصيح و عربى قرار داديم، شايد شما (آن را) درك كنيد! * و آن در «أمّ الكتاب» [لوح محفوظ] نزد ما بلندپايه و استوار است!»[۷]

همۀ مراحل یاد شده با هم است و هیچ تفکیکی بین آن ها راه ندارد.

قرآن کریم همان حبل الهی است که انسان ها به اعتصام به آن فرا خوانده شده اند: «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَميعاً وَ لا تَفَرَّقُوا»[۸] و یک سوی این حبل، عربی مبین است که در میان ما انسان هاست و سوی دیگر آن در ام الکتاب و مقامی بس والا دارد: «إِنِّي مُخَلِّفٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ الثَّقَلُ الْأَكْبَرُ الْقُرْآنُ وَ الثَّقَلُ الْأَصْغَرُ عِتْرَتِي وَ أَهْلُ بَيْتِي هُمَا حَبْلُ اللَّهِ مَمْدُودٌ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِ لَمْ تَضِلُّوا سَبَبٌ مِنْهُ بِيَدِ اللَّهِ وَ سَبَبٌ بِأَيْدِيكُم‏»[۹]

مراحل گوناگون قرآن کریم مصحح اشارات مختلف به ان حقیقت واحد است.

ظاهر قرآن که قابل خواندن و نوشتن است و انسان ها در خدمت آن هستند، مشارٌ الیه «هذا» است.

باطن و ریشۀ قرآن که نزد خدا (لدی الله) است، مشارٌ الیه «ذلک» است.

و چون باطن قرآن از ظاهرش جدا نیست، می توان به همین قرآن خواندنی به اعتبار مقام برتر آن، اشارۀ بعید کرد. و گفت: «ذلک الکتاب»  

(برگرفته از تفسیر تسنیم، ج۲، ص۱۳۳ ـ ۱۳۵) 


[۱] . آل عمران، آیۀ۷٫

[۲] . انعام، آیات ۹۲ و ۱۵۵٫

[۳] . بقره، آیۀ۲٫

[۴] . یوسف، آیۀ۱٫

[۵] . انسان، آیۀ۲۳٫

[۶] . عبس، آیۀ۱۵ ـ ۱۶٫

[۷] . زخرف، آیۀ۳ ـ ۴٫

[۸] . آل عمران، آیۀ۱۰۳٫ ل عمر

[۹] . بحارالأنوار، ج۸۹، ص۱۰۲٫ 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.


question