بازدید کنندۀ گرامی! از حضورتان در سایت هم اندیشی دینی تشکر می کنم.
متأسفانه به علت مشغلۀ کاری فرصت پاسخگویی به سؤلات را ندارم، لطف کنید فعلا سؤالی مطرح نفرمایید.

 بسم الله الرحمن الرحیم

سؤال: آیا اگر خداوند یکی نبود، عالم به فساد کشیده می ­شد؟ چگونه می توان با برهان تمانع یگانگی خداوند را اثبات کرد؟

جواب: خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: لَوْ کانَ فیهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللَّهُ لَفَسَدَتا فَسُبْحانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا یَصِفُونَ.[۱]  

اگر در آسمان و زمین غیر از خداى یکتا خدایانى وجود داشت همانا خلل و فساد در آسمان و زمین راه مى‏ یافت، پس (از نظم ثابت عالم) بدانید که پادشاه ملک وجود خداى یکتاست و از توصیف و اوهام مشرکان پاک و منزه است.  

این آیه­ ی شریفه به برهان تمانع معروف است.

آیه­ ی شریفه می ­فرماید: اگر عالم دو خدا داشت حتما موجب فساد و تباهی می­ شد.

برخی می ­گویند: اگر عالم خدایان متعدد داشته باشد فسادی در روی زمین ایجاد نمی­ شود. چرا که خدایان منزه از جاه طلبی و غرض ورزی هستند و همه­ ی آن ها مصلحت عالم را به خوبی می ­دانند. حال اگر هر کدام از آن ها به طور مستقل مخلوقی را در عالم خلق کند و اثری در عالم باقی گذارند هیچ خللی در نظام عالم ایجاد نخواهد شد. چرا که منشأ فساد، یا جهل خدایان به مصالح واقعی جهان است و یا جاه طلبی و غرض ورزی، و خدایان از گزند «جهل علمی» و «آسیب عملی» مصونند.

چون چنین شبهه­ ای برای برخی مطرح بوده و توان دفع آن را نداشتند، برهان تمانع را به برهان «توارد علل» یعنی محال بودن توارد دو علتِ مستقل بر معلول واحد ارجاع داده­اند. لیکن با تدبر در برخی آیات دیگر که همین مطلبِ تمانع را به صورت تمثیل بیان می­کند معنای آیه روشن می­شود.

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً رَجُلاً فیهِ شُرَکاءُ مُتَشاکِسُونَ وَ رَجُلاً سَلَماً لِرَجُلٍ هَلْ یَسْتَوِیانِ مَثَلاً الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لا یَعْلَمُونَ.[۲]

لیکن ما می­ گوییم اگر خدایان متعدد باشند، حتما متشاکس و ناسازگارند و منشأ ناهماهنگی آنان نه «جهل علمی» است و نه «جهل عملی». بلکه ناهماهنگی ضروری چنین است:

الف ـ خداوند بسیط محض است و هیچ گونه ترکّبی در او نیست.

ب ـ خداوند همه­ ی کمالات علمی و عملی را داراست.

ج ـ خداوند چون بسیط است و جامع همه­ ی کمالات علمی و عملی است، همه­­ ی آن کمال ها که یکی از آن ها علم ازلی و نامتناهی است عین ذات اوست، نه جزو ذات و نه خارج از آن.

د ـ چون ذات ها متباینن هستند علم ها نیز که عین ذات است متباین خواهد بود.

هـ ـ چون غیر خداوند چیزی در جهان نیست تا خداوند کار خود را مطابق با آن و در سنجش با میزان آن انجام دهد، پس سخن از واقع و «نفس الأمر» بعد از افاضه­ ی خداوند مطرح است، نه در عرض خداوند و قبل از افاضه­ ی او. پس نمی­ توان گفت خداوند جهان را مطابق مصلحت، نفس الأمر، و هر چیزی غیر از ذات خداوند فرض شود، فعل، مخلوق و محتاج به اوست.

و ـ تنها واقعیّت هستی خودِ خداوند است و چون فرض شد دو خداوند، دو ذات متباین، دو علم متشاکس، و دو تشخصی متنازع وجود دارد جهانی یافت می ­شود متنازع و متنافر.

برگرفته از تفسیر تسنیم آیت الله جوادی آملی ج۱ ص۱۱۹ تا ۱۲۲٫


[۱] . سوره ­ی انبیاء آیه­ ی ۲۲

[۲] . سوره­ ی زمر، آیه­ ی ۲۹٫ 

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم.
نوشته های مرتبط :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 3726
  • بازدید دیروز: 4596
  • بازدید سال: 1515635
  • کل نوشته‌ها: 1274
  • کل دیدگاه‌ها: 3791
عکس های متنوع تصادفی