امام باقر (علیه السلام) در رابطه با دعای بهاء که در سحرهای ماه مبارک رمضان خوانده می شود، فرمودند: اگر مردم می دانستند که این دعا چه عظمتی نزد خداوند دارد و اگر می دانستند که این دعا با چه سرعتی به اجابت می رسد، برای دستیابی به آن، با یکدیگر به جنگ بر می خواستند، هر چند با شمشیر!

بسم الله الرحمن الرحیم

سؤال از زهرا خانم

سلام
من فکر می کنم با هم اندیشی در این سایت بتوانم جواب بسیاری از سوالاتم را بگیرم و از راه اندازی این سایت تشکر می کنم .

سوالم این است که ما نه می توانیم جنسیت خود را انتخاب کنیم و نه پدر و مادرمان را و نه روحیاتمان را و خیلی چیز های دیگر را که اینها هم در سرنوشت و اینده ما تاثیر مهمی دارند پس چرا خداوند می فرماید که ما اختیار داریم من نقش اراده را نادیده نمی گیرم اما اراده هم تحت تاثیر محیط اطراف فرد خواهد بود .با این توضیحات اختیاری که خداوند می فرماید به چه معناست؟و نقش این اختیار چه قدر است؟

جواب

سلام بر شما

بنده هم از شما تشکر می کنم.

شما درست می فرمایید. ما در بسیاری از امور، اراده و اختیاری نداریم و کسی هم ادعا نکرده که در همه جا اختیار داریم. مثلا در جنسیت خود، در تاریخ تولد، انتخاب پدر و مادر، قد، قیاقه، مرگ و بسیاری از مسائلی به مرتبط با امور تکوینی است. به همین دلیل در این حوزه های هم تکلیفی نداریم؛ یعنی کسی را به خاطر بد بودن خانواده و محیط اجتماعی سرزنش نمی کنند و به کسی هم به خاطر خوب بودن خانواده و … پاداش نمی دهند. 

ما تنها در حوزۀ اعتقادات، اعمال و اخلاق خود اراده داریم.

اراده داریم که فکر کنیم: (قرآن کریم بارها به ما دستور می دهد که در آیات او تدبر کنیم و با تفکر جلو برویم) 

اراده داریم که راه و روش زندگی خود را انتخاب کنیم (زندگی خدا محور و مذهبی داشته باشیم یا زندگی غیرمذهبی و اومانیستی) 

اراده داریم که سخن خداوند را قبول کنیم با قبول نکنیم (مسلمان باشیم، کافر باشیم، منافق باشیم، یا اینکه مسلمان معتقد باشید یا مسلمان بی بند و بار و …) 

اراده داریم که اخلاق حسنه داشته باشیم یا این که بداخلاق و کج خُلق باشیم

اراده داریم که به دیگران محبت کنیم و و حقوق آن ها را رعایت کنیم، یا این که به آن ها ظلم و ستم کنیم

اراده داریم که دین خود را انتخاب کنیم و در آن مسیر قدم برداریم 

و …

در تمام اموی که یاد شد، چیزی نمی تواند و نباید در ارادۀ ما تأثیر بگذارد. بله! قبول داریم که محیط و خانواده و خیلی از امور دیگر می تواند در انتخاب های ما مؤثر باشند. اما با توجه به این که خداوند به ما عقل و تدبیر داده و با توجه به این که ما را با فطرت پاک و الهی خلق کرده، از ما توقع دارد که ارادۀ خود را بر ارائۀ محیط غلبه دهیم و با انتخابی عاقلانه نقش منفی محیط را در زندگی خود از بین ببریم.

همین اراده موجب می شود که اگر اخلاق، اعتقادات و یا رفتار بدی داشتیم مستحق توبیخ باشیم و اگر در مقابل، اخلاق و اعتقادات و رفتار خوبی باشیم، مستحق تکریم باشیم. به دلیل همین اراده است که خداوند متعال بدگاران را به جهنم می برد و خوبان را تکریم و تعظیم می کند و با احترام، وارد در بهشت خود می کند.  

مطلبی که عرض کردم، امری است که هر عاقلی پذیرای آن است. به عنوان مثال اگر کسی بداخلاق باشد و در توجیه بداخلاقی خود بگوید: «ما خانوادتاً بداخلاق هستیم» کسی از او قبول نمی کند و باز هم توبیخش می کنند. اگر کسی دزدی کند و تقصیر را به گردن اجتماع بگذارد، باز هم کسی توجیهش را قبول نمی کند.

یکی دیگر از عوامل اثبات کنندۀ ارادۀ فردی و حاکمیت آن بر ارادۀ محیط و خانواده، افرادی هستند که راه و منش متفاوتی با خانواده و محیط خود انتخاب کرده اند. اگر بنا بود که محیط و خانواده حرف آن را بزنند، باید شاهد بودیم که همۀ مردم مثل خانواده و محیط خود باشند. و حال ان که می بینیم خیلی افراد، اخلاق و رفتار دارند که که بر خلاف اخلاق و رفتار خانوادگی و محیطشان است. پس، همیشه حرف آخر را خودمان می زنیم، نه محیط زندگی!

البته نکتۀ مهمی هم وجود دارد. آن نکته این است که همیشه اقتضای بد بودن در همۀ ما وجود دارد، کما این که اقتضای خوب بودم هم در همۀ ما مشاهده می شود. کسی که از خانواده و محیط بدی برخوردار است، طبیعتا اقتضای بد بدونش بیشتر از دیگران است. (این مطلب را قبول داریم) در مقابل، قبول هم داریم که خداوند به مقتضای حکمت و رحمت خود، این شخصی را بیشتر یاری می کند و در صورتی که پذیرای هدایت خداوند شد و راه و روشی، بر خلاف راه و روش خانوادۀ خود انتخاب کرد، از پاداش بیشتری هم برخوردار خواهد شد. بنابراین، دختر نمازخوانی که در خانوادۀ غیرمذهبی نماز خوان شده، با دختر نمازخوانی که در خانوادۀ مذهبی نماز خوان شده، نزد خداوند یکسان نیست. اگر ایمان و اعتقادات آن ها همانند هم باشد، خداوند به دختر اول، نعمت های بیشتری می دهد. چرا که نقش با اراده ای جدی تر، نقش محیطی را نادیده گرفته است.

دو نکته:

۱ ـ هر چند که در ابتدای بحث گفتم که کسی را به خاطر بد بودن خانواده و محیط سرزنش نمی کنند. اما ما وظیفه داریم که در حد توان محیط مناسبی برای زندگی خود انتخاب کنیم؛ یعنی اگر خانواده بد هستند، سعی کنیم در کنار احترامی که به آن ها می گذاریم، با آن ها به گونه ای معاشرت کنیم که به گناه نیفتیم. اگر محیط احتماعی بد دست، سعی کنیم با رفتن به محیط بهتر، فضای امنی را برای خود ایجاد کنیم و اگر امکان هجرت هم نداشته باشیم، در همان محیط با افراد پاک معاشرت داشته باشیم و در همان محیط بد، فضای امنی را برای خود ایجاد کنیم.  

۲ ـ اگر افرادی خانوادۀ خوبی ندارند، بدان معنا نیست که خداوند توجه کمتری به آن ها کرده. چه بسا خداوند می داند که آن افراد در همین شرایط، رشد و تعالی معنوی بیشتری خواهند داشت. و اگر در خانوادۀ مذهبی به دنیا بیایند چنین شاهد چنین رشدی نخواهند بود. به همین دلیل آن ها را در شرایطی قرار می دهد که در تعارض با محیط افراد انگیزۀ بیشتری برای خوب بودن داشته باشند و رشد شتابنده ای در مسیر تقوا داشته باشند. 

اگر پاسخ بنده، ناقص بود و با این که قانع کننده نبود، مرقوم بفرمایید

موفق باشید. 

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم و از محضر اساتیدی چون: آیت الله العظمی وحید خراسانی، آیت الله سید احمد خاتمی و آیت الله محمد عندلیب همدانی استفاده کردم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم و در این رابطه هم دارای تألیفاتی هستم.
نوشته های مرتبط :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 1297
  • بازدید دیروز: 5104
  • بازدید هفته: 40432
  • بازدید ماه: 145470
  • بازدید سال: 1665906
عکس های متنوع تصادفی