بازدید کنندۀ گرامی! از حضورتان در سایت هم اندیشی دینی تشکر می کنم.
متأسفانه به علت مشغلۀ کاری فرصت پاسخگویی به سؤلات را ندارم، لطف کنید فعلا سؤالی مطرح نفرمایید.

بسم الله الرحمن الرحیم

زبان قرآن کریم

قرآن کریم کتاب هدایت همۀ انسان ها در همۀ اعصار است: «وَ ما هِیَ إِلاَّ ذِکْرى‏ لِلْبَشَرِ»[۱]

خدای سبحان در تبیین قلمرو رسالت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) می فرماید: «وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلاَّ کَافَّةً لِلنَّاس»[۲]

بنابراین، رسالت آن حضرت، «جهان شمول» و کتاب او «جهانی» و قوم او نیز «همۀ افراد بشر» هستند. قلمرو انذاز پیامبر نیز گسترۀ «عالمین» و همۀ افراد بشر است: «تَبارَکَ الَّذی نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى‏ عَبْدِهِ لِیَکُونَ لِلْعالَمینَ نَذیراً»[۳]

کتابی که برای هدایت همگان تنزل یافته و جهان شمول است، باید از دو ویژگی برخوردار باشد:

۱ ـ به زبانی جهانی سخن بگوید تا همگان از معارف آن بهره مند باشند.

۲ ـ محتوایش برای همگان مفید باشد، احدی از آن بی نیاز نباشد. (همانند آب برای موجودات زنده)

تبیین ویژگی اول:

به همین دلیل است که زبان قرآن، زبان فطرت است که فرهنگ عمومی همۀ انسان ها در همۀ اعصار تاریخ است.

مراد ما از زبان قرآن، لغت و ادبیات نیست؛ بلکه مراد، سخن گفتن به فرهنگ مشترک مردم است.

انسان ها گرچه از نظر لغت و ادبیات با یکدیگر بیگانه اند، اما در فرهنگ انسانی که همان فرهنگ فطری است، با هم مشترک هستند.

عمومی بودن فهم قرآن، در آیاتی چند تبیین شده است:

۱ ـ «یا أَهْلَ الْکِتابِ قَدْ جاءَکُمْ رَسُولُنا یُبَیِّنُ لَکُمْ کَثیراً مِمَّا کُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْکِتابِ وَ یَعْفُوا عَنْ کَثیرٍ قَدْ جاءَکُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ کِتابٌ مُبینٌ»[۴]

۲ ـ «یا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَکُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَ أَنْزَلْنا إِلَیْکُمْ نُوراً مُبیناً»[۵]

۳ ـ «فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذی أَنْزَلْنا»[۶]

۴ ـ «فَالَّذینَ آمَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذی أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُون»[۷]

آیاتی که از قرآن به «نور»، «کتاب مبین»(روشن و روشنگر)، «برهان»(نور سپید و درخشان) تعبیر شده است. از ویژگی های ذاتی نور آن است که هم ذاتا روشن است و هم ر وشنگر چیزهای دیگر: (الظاهر بذاته و المظهر لغیره) و هم بی نیاز از غیر است.

زیرا هر چیز را باید در پرتو نور دید، اما نور با چیزی دیده نمی شود. بلکه خودش دیده می شود.

قرآن کریم نیز نه در محدودۀ خود مشتمل بر مطلبی پیچیده، تیره و معما گونه است و نه در تبیین حقایق جهان هستی و ترسیم صراط سعادت انسان ها گنگ، مبهم، تاریک و نیازمند به غیر است.

۵ ـ  «نَزَّلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى‏ لِلْمُسْلِمین»[۸]

قرآن کریم تبیان(بیانگر) همۀ معارف ضروری و سودمند برای بشر و عهده دار بیان همۀ معارف و احکام هدایتگر، سعادت بخش و سعادت آفرین جوامع انسانی است و چنین کتابی حتما در تبین ره آورد خود بیّن و روشن است.

۶ ـ «أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها»[۹] دعوت همۀ انسان ها به تدبر در قرآن، و توبیخ آن ها در نیندیشیدن در آیات قرآنی، شاهد گویایی است بر جهانی بودن زبان قرآن و فراگیر بودن فهم معارف آن.

۷ ـ «قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى‏ أَنْ یَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا یَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ کانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهیراً»[۱۰] تحدی(مبارز طلبی) قرآن کریم هم جهانی است. زیرا این تحدی تنها در محور لغت، فصاحت و بلاغت نیست تا مخاطب آن تنها عرب زبان ها باشند، بلکه ناظر به محتوا و فرهنگ خاص آن نیز هست.  

چند تذکر مهم:

۱ ـ سخن گفتن قرآن به زبان فطرت انسان ها و عمومی بودن فهم آن بدین معنا نیست که بهرۀ همگان از این کتاب الهی یکسان است. معارف قرآنی مراتب فراوانی دارد و هر مرتبۀ آن، بهرۀ گروهی خاص است: «عن الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ (علیه السلام): کِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى أَرْبَعَةِ أَشْیَاءَ عَلَى الْعِبَارَةِ وَ الْإِشَارَةِ وَ اللَّطَائِفِ وَ الْحَقَائِقِ فَالْعِبَارَةُ لِلْعَوَامِّ وَ الْإِشَارَةُ لِلْخَوَاصِّ وَ اللَّطَائِفُ لِلْأَوْلِیَاءِ وَ الْحَقَائِقُ لِلْأَنْبِیَاءِ»[۱۱]

۲ ـ قرآن کریم گرچه کتابی جهانی و جاودانه است؛ اما همگان توفیق بهره گیری از آن را ندارند.

گناه و تبهکاری، الحاد و تقلید باطل از گذشتگان، قفل قلب آدمی است و انسان را از تدبر در معارف و اسرار قرآن باز می دارد: «أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها»[۱۲]

هدایت قرآن بالاصاله عمومی است و آیاتی مانند: «ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فیهِ هُدىً لِلْمُتَّقینَ»[۱۳]، «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ یَخْشاها»[۱۴] و «لِیُنْذِرَ مَنْ کانَ حَیًّا»[۱۵] نیز ناظر به اختصاص دعوت قرآن به پارسایان، اهل خشیت و زنده دلان نیست، بلکه ناظر به بهره وری از قرآن و مانند آن است. بنابراین یکی از دستمایه های لازم برای استفاده از هدایت قرآن، فطرتی است که به تیرگی گناه آلوده نشده باشد.

۳ ـ عمومی بودن فهم قرآن بدین معنا نیست که هر کسی حق تدبر در مفاهیم قرآنی و استنباط از قرآن را دارد و سرانجام به نتیجۀ استنباط خویش می تواند استناد و احتجاج کند؛ بلکه بدین معناست که اگر کسی به قواعد عرب و سایر علوم پایۀ مؤثر در فهم قرآن آگاه بود، حق تدبر در مفاهیم آن را دارد و می تواند به حاصل استنباط خود احتجاج کند

تبیین ویژگی دوم:

خدای متعال رسالت های رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) را «تلاوت آیات بر مردم»، «تعلیم کتاب و حکمت به انسان ها»، و «تزکیۀ نفوس آنان» معرفی می کند: «هُوَ الَّذی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَة»[۱۶] و جامع همۀ این رسالت ها، «دعوت به سوی خدا» است: «ادْعُ إِلى‏ سَبیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتی‏ هِیَ أَحْسَن»[۱۷]

خدای متعال شیوه های گوناگون دعوت را به رسول خود آموخت. سرّ استفاده از روشهای گوناگون، آن است که انسان ها در هوشمندی و مراتب فهم یکسان نیستند. از این رو لازم است کتاب جهان شمول الهی، معارف فطری را با روش های متفاوت و در سطوح گوناگون تبیین کند تا ژرف اندیشان محقق به بهانۀ نازل بودن مطالب قرآن خود را بی نیاز از آن نپندارند و ساده اندیشان مقلد نیز به دستاویز پیچیدگی معارف آن، خود را محروم نبینند.

بر این اساس قرآن کریم نه تنها از راه حکمت، موعظه و جدال احس ره آورد خویش را اراده کرده است، بلکه بسیاری از معارف خود را در چهرۀ مثل نمودار ساخته و از راه تمثیل آن ها را تنزل داده است تا برای مبتدیان، «تعلیم»، و برای محققان، «تأیید» باشد.

چنان که توحید را گاهی در چهرۀ «برهان تمانع» عرض می کند و گاهی در لباس «مثلی ساده: که هر انسان درس نخوانده ای توان فهم آن را دارد.

ولی باید به این نکته عنایت داشت که هرگز نباید در محدودۀ مَثَل متوقف شد؛ بلکه باید آن را روزنه ای به گسترۀ ممثل دانست و از آن عبور کرد و در سایۀ اعتصام به مَثَل بالا رفت و از موعظه و جدال احسن نیز بهره مند و از حکمت هم سرشار شد و آن گاه از مرحلۀ «علم» به مقام «عقل» سفر کرد: «وَ تِلْکَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما یَعْقِلُها إِلاَّ الْعالِمُونَ»[۱۸] سپس از معقول سرپلی به سوی «مشهود» ساخت و از حصول به «حضور» رسید.

(برگرفته از تفسیر تسنیم، ج۱، ص ۳۱ الی ۴۲)


[۱] . مدثر (۷۴)، آیۀ۳۱٫

[۲] . سبأ، آیۀ۲۸٫

[۳] . فرقان، آیۀ۱٫

[۴] . مائده، آیۀ۱۵٫

[۵] . نساء، آیۀ۱۷۴٫

[۶] . تغابن، آیۀ۸٫

[۷] . اعراف، آیۀ۱۵۷٫

[۸] . نحل، آیۀ۸۹٫

[۹] . محمد، آیۀ۲۴٫

[۱۰] . اسراء، آیۀ۸۸٫

[۱۱] . بحار الانوار، ج۷۵، ص۲۷۸٫

[۱۲] . محمد، آیۀ۲۴

[۱۳] . بقره، آیۀ۲٫

[۱۴] . نازعات، آیۀ۴۵٫

[۱۵] . یس، آیۀ۷۰٫

[۱۶] . جمعه، آیۀ۲٫

[۱۷] . نحل، آیۀ۱۲۵٫

[۱۸] . عنکبوت، آیۀّ۴۳٫ 

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم.
نوشته های مرتبط :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 1085
  • بازدید دیروز: 4607
  • بازدید سال: 1517965
  • کل نوشته‌ها: 1274
  • کل دیدگاه‌ها: 3791
عکس های متنوع تصادفی