بسم الله الرحمن الرحیم

برنامه ای معنوی و عرفانی

توجه: این نوشتار با توجه به درخواست های برخی از کاربران محترم در خصوص ارائۀ برنامه ای معنوی و روزانه، برای سیر و سلوک الهی، ارائه می شود. امید که خدای متعال همۀ ما را در عمل به معارف دین، یاری فرماید.

اگر تمایل دارید به این مرامنامه عمل کنید، می توانید در قسمت (پاسخ دهید) اعلام آمادگی فرمایید.

هم اندیشی دینیامام صادق(علیه السلام) از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل می کند که فرمود: «با فضیلت ترین مرم کسی است که عاشق عبادت باشد. آن را در آغوش گیرد و با تمام وجود، دوستش داشته باشد…»؛ «أَفْضَلُ النَّاسِ مَنْ عَشِقَ الْعِبَادَةَ فَعَانَقَهَا وَ أَحَبَّهَا بِقَلْبِهِ»[۱] 

(برای مطالعۀ خدیث قرب نوافل، اینجا کلیک کنید)

مطالب این باب را در هفت عنوان مطرح می کنم:

۱ ـ اولین و اساسی ترین گام برای قدم نهادن در مسیر الهی، توجه دقیق به مسألۀ “ترک گناه” و “عمل به واجبات” است. برای این منظور باید نسبت به واجبات و محرمات، آگاهی خوبی داشته باشیم و با عزمی راسخ و جدی، اشتباهات خود را شناسایی و ترک کنیم و واجبات خود را هم انجام دهیم.

کسی که نتوانسته غیبت را کنار بگذارد؛

کسی که با نامحرم به مزاح و شوخی می پردازد؛

کسی که احترام والدین خود را حفظ نمی کند؛

کسی که مراقب نگاه خود نیست؛

کسی که دیگران از تندی زبانش در امان نیستند؛

نمی تواند قدم در جاده های نورانی معنویت بگذارد؛

بنابراین، باید اشتباهات خود را کنار بگذاریم و پس از آن، با قدم نهادن در راه های نورانی عرفان و معنویت، از منظره های دل انگیز آن، مسرور و شادمان گردیم.

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می فرماید: «اعْمَلْ بِفَرَائِضِ اللَّهِ تَکُنْ أَتْقَى النَّاسِ»؛ «به واحبات الهی عمل کن، تا اینکه از باتقوا ترین مردم باشی.»[۲]

۲ ـ در رابطه با انجام مستحبات، باید از افراط و تفریط خودداری کنیم. نه به گونه ای باشیم که در زندگی ما خبری از مستحبات نباشد، و نه اینکه برنامه های سنگینی برای خود در نظر بگیریم.

برنامه های سنگین، ممکن است در کوتاه مدت برای انسان جذابیت داشته باشد، اما در دراز مدت، به روحیۀ معنوی انسان ضربه می زند و حتی ممکن است برای همیشه، یا مدتی طولانی، برنامۀ معنوی خود را تعطیل کند.

امام صادق(علیه السلام) می فرماید: «عبادت خداوند را بر نفس خودتان، سخت و انزجار آور نکنید»؛ «لَا تُکَرِّهُوا إِلَى أَنْفُسِکُمُ الْعِبَادَةَ[۳]

امام باقر(علیه السلام) می فرماید: «دوست داشتنی ترین اعمال در نزد خداوند، عملی است که بر آن مداومت شود، هر چند که اندک باشد»؛ «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَا دَاوَمَ عَلَیْهِ الْعَبْدُ وَ إِنْ قَلَّ[۴]

امام صادق(علیه السلام) می فرماید: در دوران جوانی، تلاش زیادی برای عبادت داشتم. پدرم امام باقر(علیه السلام) فرمود: فرزند عزیزم! کمتر این که می بینم، عبادت کن. همانا خدای عزوجل وقتی بنده ای را دوست داشته باشد، به عمل اندکش هم راضی می شود»؛ «اجْتَهَدْتُ فِی الْعِبَادَةِ وَ أَنَا شَابٌّ فَقَالَ لِی أَبِی: یَا بُنَیَّ دُونَ مَا أَرَاکَ تَصْنَعُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا أَحَبَّ عَبْداً رَضِیَ عَنْهُ بِالْیَسِیرِ[۵]

نکته: هر چند که عبادت امام معصوم با عبادت ما قابل مقایسه نیست، اما این درس باید به نکتۀ قابل توجه روایت توجه داشت که یک جوان، هرگز نباید در مسیر معنویت و خودسازی، خود را با سالکان الی الله مقایسه کند و در صدد باشد تا همانند آن ها به عبادت بپردازد. اگر در برنامۀ سیر و سلوک اولیای الهی و علمای ربانی، برنامۀ سختی را می بینید، به هیچ وجه اجازه ندارید همانند آن ها باشید و در سطح آن ها عبادت کنید. بلکه باید توانمندی و ظرفیت خود را در نظر بگیرید و به گونه ای عبادت کنید که برای همیشه از عهدۀ آن برآیید و از کارها و وظایف دیگر خود هم غافل نمانید.

۳ ـ هر چند که اگر عملی را برای یک بار هم انجام دادیم، از نورانیت آن بهره مند می شویم، اما تلاش کنیم که اعمل مستحبی سبکی که انتخاب می کنیم، حداقل برای مدت یک سال ادامه دهیم. این کار موجب تقویت اراده شده و موجب می شود تا بهترین بهره های معنوی را این عمل ببریم.

وقتی عمل مستحبی سبکی را در نظر می گیریم، سعی کنیم آن عمل را حداقل برای مدت یک سال استمرار دهیم.

امام صادق(علیه السلام) می فرماید: وقتی که فردی عملی (مستحبی) را انجام می دهد، برای یک سال آن را تداوم بخشد. بعد از گذشت یک سال، می تواند آن را تغییر دهد»؛ «إِذَا کَانَ الرَّجُلُ عَلَى عَمَلٍ فَلْیَدُمْ عَلَیْهِ سَنَةً ثُمَّ یَتَحَوَّلُ عَنْهُ إِنْ شَاءَ إِلَى غَیْرِهِ»[۶]

۴ ـ نظم در زندگی یکی از مهمترین عواملی است که موجب تقویت تقوی و معنوی انسان خواهد شد. بنابراین، سعی کنید برنامۀ عبادی خود را با نظم و انضباط انجام دهید.  

امیرالمؤمنین(علیه السلام) می فرماید: «شما را … به تقوای الهی و نظم در امور توصیه می کنم»؛ «أُوصِیکُمَا وَ جَمِیعَ وَلَدِی وَ أَهْلِی وَ مَنْ بَلَغَهُ کِتَابِی بِتَقْوَى اللَّهِ وَ نَظْمِ أَمْرِکُمْ»[۷] 

توجه: یکی از مهمترین عواملی که موجب بی نظمی و متلاشی شدن برنامۀ عبادی می شود، گناه و معصیت است. مراقب باشید که مبتلا به گناهش نشوید و اگر هم گناهی از شما سر زد، بلافاصه توبه کنید و با عرمی جدی در صدد باشید که دیگر گناهی از شما سر نزند. 

 ۵ ـ در این بخش برنامۀ کوتاهی را به عنوان نمونه ارائه می دهم:

الف ـ نمازهای یومیۀ خود را در اول وقت آن بخوانید و سعی کنید سرمایه گذاری بسیار خوبی روی نماز داشته باشید. (راه کارهای شش گانه برای حضور قلب در نماز)

اهمیت ویژه ای به تعقیبات نماز بدهید، و بعد از هر نماز، به آن ها بپردازید. مخصوصا تسبیحات حضرت زهرا(سلام الله علیها) که برتر از هزار رکعت نماز است را فراموش نکنید و از ذکرها و دعاهایی که در بخش تعقیبات نماز کتاب مفاتیح الجنان آمده بهره مند شوید.

توجه: هنگام گفتن ذکرها، به هیچ وجه به دنبال رکورد شکنی و خواندن اذکار بیشتر نباشید، بلکه ذکرهای را با حوصله و با توجه به معنای آن ها بگویید.

ب ـ نافلۀ نمازهای صبح و مغرب و عشا را بخوانید:  

نافلۀ نماز صبح دو رکعت است که قبل از نماز خوانده می شود.

نافلۀ نماز مغرب چهار رکعت است که به صورت دو تا نماز دو رکعتی، بعد از نماز مغرب خوانده می شود.

نافلۀ نماز عشا هم دو رکعت نشسته است که بعد از نماز عشا خوانده می شود.  

توجه: معمولا  در مساجد رعایت حال مأمومین ضعیف را می کنند و بین دو نماز را زیاد طولانی نمی کنند. اگر در مسجد هستید و نمی توانید به همۀ نوافل نماز مغرب برسید، می توانید بعد از نماز عشا، نافلۀ مغرب را هم بخوانید.  

ج ـ یکی از وظایف اخلاقی همۀ شیعیان آن است که در روز، حداقل ۵۰ آیه از قرآن کریم را تلاوت کنند. بنابراین سعی کنید هر روزه ۱۰ صفحه از قرآن را تلاوت کنید. خیلی خوب است که این قرآن را به ساحت مقدس امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هدیه کنید.

برای این منظور، بهترین وقت را انتخاب کنید و سعی کنید در همۀ روزها در آن وقت به تلاوت خود بپردازید. البته اگر می توانی این کار را بعد از نماز صبح بگذارید. زمانی که معنویت بیشتری در آن نهفته و طبیعتا، مشغلۀ کمتری هم دارید.

توجه: پیشنهاد ۱۰ صفحه برای آن است که برنامه ریزی شما، منظم تر شود.سیر و سلبوک سجده

د ـ بعد از نماز صبح و بعد از نماز عصر، هفتاد بار استغار کنید. (أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّی وَ أَتُوبُ إِلَیْه‏)

هـ ـ بر خواندن دعای غریق مداومت داشته باشید. امام صادق(علیه السلام) می فرماید: برای نجات از شبهات و مشکلات زمان غیبت، این دعا را بخوانید: «یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ یَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِی عَلَى دِینِک‏»[۸]

و ـ  همیشه دائم الوضو باشید و با وضو بخوابید.

ز ـ قبل از خواب، یک برنامۀ عبادی هم داشته باشید. مثلا دو رکعت نماز برای سلامتی و فرج امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بخوانید. یا این که سورۀ مبارکۀ یس را تلاوت بفرمایید. 

ح ـ در طول روز، هر از چند گاهی ذکر کوتاهی بگویید و مراقب باشید که کسی متوجه ذکر شما نشود. ذکرهایی مثل «صلوات»، «لا حول و لا قوۀ الا بالله العلی الظیم» و «سبحان الله». مخصوصا وقتی می نشینید یا بلند می شوید ذکر خدا را بگویید.

امام حسن(علیه السلام) در بیان سیرۀ پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) می فرماید: «هیج نشست و برخواستی نمی کرد، مگر این که ذکر خدا را می گفت.» (سیره نبوی)

توجه: خانم ها، در زمان های خاص خود مراقب باشند که عبادت را تعطیل نکنند و برنامۀ عبادی خود را با وقفه مواجه نکنند. در این زمان، وقت نماز و عبادت را به کارهای دیگر ندهید و سر سجادۀ نماز خود بنشینید. منتهی به جای نماز، ذکر خدا را بگویید و مشغول قرآن (البته بجز سوره هایی که سجده واجب دارند) شوید

با توجه به این که کراهت در عبادات به معنای کمتر بودن ثواب (اقلّ الثواب) است، قرآن خواندن در چنین حالتی هم ارزشمند است. هر چند که ثواب آن نسب به ایام پاکی، کمتر است.  

۶ ـ وقتی چنین برنامه ای را شروع کردید، آن را با کسی در میان نگذارید و تحت هیچ عنوان و بهانه ای با دیگری مطرح نکنید. معمولا جوان ها که وارد چنین وادی زیبایی می شوند، هیجان زده می شوند و برای این که دیگران را هم به چنین کارهایی دعوت کنند، شروع به توصیۀ دیگران به این کارها می کنند. چنین کاری ممکن است موجب سلب توفیق شما شود و دیگر نتوانید به برنامۀ گذشتۀ خود ادامه دهید.

امام صادق(علیه السلام) می فرماید: «اظهار کردن یک کار، قبل از آن که مستحکم شود، موجب فساد آن است:»؛ «إِظْهَارُ الشَّیْ‏ءِ قَبْلَ أَنْ یَسْتَحْکِمَ مَفْسَدَةٌ لَهُ[۹] 

همچنین در کنار رعایت شئونات و ظواهر دینی، مراقب باشید که مقابل دیگران حالت های عرفانی نگیرید. مثلا مقابل دیگران «گردن خود را خم نکنید»، «سجده های طولانی نکنید»، «ذکرهای مداوم نگویید» و اصولا کتوم باشید و کاری نکنید که دیگران به اسرار و حالت های شما آگاه شوند.   

۷ ـ مطالبی که مطرح شد، در راستای ذکر و خلوت با خداوند بود. و کسی که می خواهد به درگاه الهی تقرب داشته باشد، باید به وظایف دیگری هم که در قبال دیگران دارد هم به خوبی عمل کند. بازگو کردن این وظایف، شرح مفصلی دارد که این نوشتار، گنجایش آن را ندارد. سعی می کنم در نوشتار دیگری به صورت اختصار، مطالبی هم در این بخش مطرح کنم.

«خداوندا هر خیری که به محمد و آل محمد عنایت کردی، به ما هم مرحمت کن و هر شری که در آن ها دور کردی، از ما هم دور گردان»؛ «اللَّهُمَّ أَدْخِلْنِی فِی کُلِّ خَیْرٍ أَدْخَلْتَ فِیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ أَخْرِجْنِی مِنْ کُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ.»

آخرین کلام: این نوشتار، صرفا با تجربه ای که در مطالعۀ روایات و توصیه های بزرگان اخلاق حاصل شده، نگاشته شده است. بنابراین نگارنده را هم دعا بفرمایید تا همچون شما، در این مسیر موفق باشد. 


[۱] . الکافی، ج۲، ص۸۳٫

[۲] . الکافی، ج۲، ص۸۲٫

[۳] . الکافی، ج۲، ۸۶٫

[۴] . الکافی، ج۲، ص۸۲٫

[۵] . الکافی، ج۲، ص۸۷٫

[۶] . الکافی، ج۲، ص۸۲٫

[۷] . نهج البلاغه، (صبحی صالح)، ص۴۲۱٫

[۸] . کمال الدین، ج۲، ص۳۵۷٫

[۹] . وسائل الشیعه، ج۲، ص۴۰۷٫

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم و از محضر اساتیدی چون: آیت الله العظمی وحید خراسانی، آیت الله سید احمد خاتمی و آیت الله محمد عندلیب همدانی استفاده کردم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم و در این رابطه هم دارای تألیفاتی هستم.
نوشته های مرتبط :

20 پاسخ به مرامنامۀ خوبان ۱ ـ برنامه ای عملی برای قدم نهان در جاده های عرفان و سلوک

  • ناشناس

    جالب نبود

    [پاسخ]

  • سمیه

    خیلی عالی وجالب بود انشااله بتونم انجامش بدم

    [پاسخ]

  • بنده خدا

    خیلی ممنونم از تمامی اطلاعاتی که دادید امیدوارم با کمک خدا بتونم انجامش بدم واسم دعا کنید که تو این راه سربند بیرون بیام

    [پاسخ]

  • هادی

    خدایا خودت قوت و اراده این کار رو بهم بده چون تو قادری به همه کارها . خدایا کمکم کن که از این امتحان سخت سربلند بیرون بیام . ( میدونم با اینکه تنهایی ولی تنهام نمیذاری )

    [پاسخ]

  • ناشناس

    خیلی عالی بود

    [پاسخ]

  • گناهکار

    امیدوارم بتونم باشم.دعا کنید واسم

    [پاسخ]

  • احمدرضا

    خیلی مطالب زیبایی میگذارید. من که مشتری سایتتون شدم!
    دعا می کنم همه ما و شما از یاران وفادار و درجه یک (!)امام زمان باشیم.
    التماس دعا

    [پاسخ]

    احمد نباتی پاسخ در تاريخ خرداد ۲۷م, ۱۳۹۴ ۱۵:۵۱:

    سپاسگزام
    عاقبت به خیر باشید.

    [پاسخ]

  • زهرا

    عالیه. خیلی ممنونم از راهکارتون و اینکه به فکر ما جوونا هستید. دعا کنید منم بتونم این زاهو تا آخرش بیام.
    خدایا پر از خواهش و التماسه چشام…میخوام هرچی میخوامو از تو بخوام

    [پاسخ]

  • سیفی

    سلام آقای نباتی
    ممنون از مطالب عالی شما
    خواستم باهاتون مشورت کنم، من خیلی عقبم، لاقل مثل کسی هم نبودم که اصلاً تو خط دین و مذهب نباشه و الان تازه بخواد مذهبی باشه، غصه من از همینه که خیلی وقته بچه مذهبی ام اما تا الان هیچ تکونی نخوردم، هیچ کاری واسه آقا امام زمان نکردم، غصه ام از اینه همش به غفلت رفته عمرم، به بقیه دوستام حسودیم میشه، هر کسی رو میبینم یه کار مثبتی کرده، احساس میکنم این پسرای مو سیخ سیخی هم از من جلو ترن، من فقط ادعا شدم. کمکم کنید چکار کنم؟ وضعم جوریه که نمیتونم حتی راهی واسه تکون خوردن پیدا کنم. چکار کنم؟

    [پاسخ]

    احمد نباتی پاسخ در تاريخ تیر ۲۱م, ۱۳۹۴ ۰۴:۵۵:

    سلام بر شما
    ان شاء الله با تلاش و همتی که خواهید داشت می توانید به لطف الهی بندۀ خوبی برای خداوند باشید.
    توسل به امام زمان (علیه السلام) و سرمایه گذاری شایسته بر روی نماز، دو شاه کلیدی هستند که شما را به بندگی خداوند نزدیک تر می کنند.
    موفق باشید.

    [پاسخ]

  • احمد

    سلام من میخواهم این کارو انجام بدم لطفا کمکم کنید

    [پاسخ]

  • بنده خاطی

    یا علی,منم هستم
    خدا خیلی مهربونه ایشالا تو این راه یارویاورمون باشه

    [پاسخ]

  • سهیلا

    خیلی خیلی عالی بود
    لطفا دعا کنید بتونیم تو این مسیر موفق و سربلند باشیم و پیش خدا و آقا امام زمان سربلند و روسفید بیرون بیایم

    [پاسخ]

  • ناشناس

    ممنون منم انجام میدم

    [پاسخ]

  • حنیف

    الهی به امید تو ، خیلی برنامه عالی مختصر و مفید ی است تمام تلاشم خودرا میکنم برای انجامش ممنونم از شما

    [پاسخ]

  • ناشناس

    ممنون منم هستم

    [پاسخ]

  • مریم ابریشمی

    عالی بود ممنون از زحماتتون

    [پاسخ]

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
    عکس های متنوع تصادفی