بازدید کنندۀ گرامی! از حضورتان در سایت هم اندیشی دینی تشکر می کنم.
متأسفانه به علت مشغلۀ کاری فرصت پاسخگویی به سؤلات را ندارم، لطف کنید فعلا سؤالی مطرح نفرمایید.

بسم الله الرحمن الرحیم

هم سویی معارف باطنی قرآن

همان طور که واژگان، الفاظ و مقاصد آیات قرآن، هم سو و هماهنگ با یکدیگر است. معارف باطنی قرآن هم، هم سوی یکدیگر بوده، مفسِّر یکدیگر می باشد. بنابراین هرگز اختلافی میان باطن ها و مراحل درونی قرآن وجود ندارد؛ زیرا مراحل درونی آن مانند مظاهر بیرونی آن، کلام خداست که اختلافی در آن وجود ندارد. پس، سراسر مطالب قرآن از همه جهت هماهنگ است؛ یعنی ظاهرها با هم، باطن ها با هم، پیوند هر ظاهر با باطنِ برتر از خود همچنان محفوظ است.

از همین جا معلوم می شود که اگر سیر عمومی تفسیری بهرۀ مفسر درون بین شود، با فن بدیع و جذاب تفسیر قرآن به قرآن، می تواند با انضمان باطن ها با یکدیگر، نصیب اوفی و اعلی ببرد.

تذکر دو نکته:

۱ ـ برای تفسیر قرآن در مرحلۀ ظاهر، دو بال نیرومند لازم است: «برهان عقلی»(علم حصولی) و سنت معصومین(علیهم السلام) که ناظر به مطالب تفسیر ظاهر قرآن است.

برای تفسیر باطن به باطن هم دو بال نیرومند نیاز است: «عرفان قلبی»(علم حضوری) و سنت معصومین(علیهم السلام) که ناظر به معارف درونی و باطنی قرآن است.

۲ ـ ممکن است برخی استعمال لفظ واحد در بیش از یک معنا را روا ندانند و بر این اساس ارادۀ چند مطلب از یک لفظ را صحیح ندانند، لیکن به سه مطلب توجه کنید: اولا، بر فرض صحت آن مبنا می توان معنای جامع انتزاعی که ظهور عرفی داشته باشد ترسیم کرد تا همۀ مراحل را در بر گیرد. ثانیا، مراحل طولی، مصادیق یک معناست، نه معانی متعدد یک لفظ. ثالثا، این امتناع، یا بر اثر ظرفیت لفظ است، یا مضبوط بودن ظرفیت مستمع و مخاطب، و یا محدودیت علم و ارادۀ متکلم. خدای سبحان که متکلم قرآن است، هیچ محدودیتی از جهت علم و اراده ندارد، مخاطب اصیل قرآن هم که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می باشد، ظرفیت وجودی اش برای ادراک معانی متعدد در دفعۀ واحد محذوری ندارد. هر چند که دیگر مخاتطبان صلاحیت ادراک معانی متعدد در دفعۀ واحد را نداشته باشند.

گرچه قانون محاوره از جهت لفظ و از لحاظ مخاطب نسبت به افراد عادی مطاع و متبوع است، لیکن از جهت متکلم نمی توان چنین حکم کرد که همۀ احکام متکلمهای عادی دربارۀ وحی، (خداوند) حاکم است. گذشته از آن که مخاطب اصلی قرآن(رسول  اکرم) بر اثر خلافت الهی توان و تحمل معانی متعدد را در یک جا دارد.

شاید یکی از معانی حدیث مأثور از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله): «الْقُرْآنُ ذَلُولٌ ذُو وُجُوهٍ فَاحْمِلُوهُ عَلَى أَحْسَنِ الْوُجُوه‏»[۱] همین باشد. که قرآن معارف طولی متنوع و مطالب عرضی متعدد دارد، اگر جمع همۀ آن ها میسور نشد، آن را بر بهترین وجه آن حمل کنید. اگر آن معانی صحیح و تام نبود، هرگز قرآن نسبت به آن معنای غیرصحیح، ذلول، نرم و انعطاف پذیر نبود. غرض آنکه ذو وجوه بودن قرآن می تواند ناظر به مطلبی باشد که در این بحث مطرح شد؛ یعنی پیوند همۀ مراحل ظاهر و مراحل باطن، و همچنین پیوند ظاهرها با هم، و ارتباط باطن ها با هم و …

همچنین «ذو وجوه» بودن قرآن به معنای دیگر نیز در برخی احادیث آمده است: هنگامی که امیرالمؤمنین(علیه السلام) ابن عباس را برای صحبت با خوارج اعزام کرد به وی چنین نوشت: «لَا تُخَاصِمْهُمْ بِالْقُرْآنِ فَإِنَّ الْقُرْآنَ حَمَّالٌ ذُو وُجُوهٍ تَقُولُ وَ یَقُولُونَ وَ لَکِنْ حَاجِّهِمْ بِالسُّنَّةِ فَإِنَّهُمْ لَنْ یَجِدُوا عَنْهَا مَحِیصاً»[۲] این سخن نشان می دهد که چون برخی بر اثر تفسیر به رأی مذموم، وجوهی را بر قرآن تحمیل می کردند، و وحی خدا را بر امیال خویش تطبیق می کردند، آن حضرت سنت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) را محور احتجاج قرار داد. از این جهت، «ذو وجوه» به معنای صلاحیت واقعی قرآن برای حمل بر وجوه متعدد نیست.


[۱] . عوالی اللئالی، ج۴، ص۱۰۴٫

[۲] . نهج البلاغه، نامۀ۷۷٫ 

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم.
نوشته های مرتبط :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 3228
  • بازدید دیروز: 4318
  • بازدید سال: 1625081
  • کل نوشته‌ها: 1274
  • کل دیدگاه‌ها: 3797
عکس های متنوع تصادفی