بازدید کنندۀ گرامی! از حضورتان در سایت هم اندیشی دینی تشکر می کنم.
متأسفانه به علت مشغلۀ کاری فرصت پاسخگویی به سؤلات را ندارم، لطف کنید فعلا سؤالی مطرح نفرمایید.

بسم الله الرحمن الرحیم

برگرفته از کتاب «شیعه در روایات اهل سنت» نوشته ی «احمد نباتی» مدیر سایت

تحقیقی پیرامون کلمه­ ی مولی

اشکال: ممکن است برخی گمان کنند که منظور از کلمه­ ی «مولی» در موارد ذکر شده «دوست» است. یعنی منظور پیامبر اکرم (صلی ­الله ­علیه ­و آله) این بوده است که: «هر کس که من دوست اویم پس علی هم دوست اوست». 

جواب: در مبحث الفاظ وقتی که شک می­ کنیم لفظی در کدامیک از معانی خود استعمال شده است، به فهم مردمی که در محلّ استعمال لفظ حضور داشته­اند رجوع می­کنیم تا ببینیم آن ها از این لفظ ـ که در معانی مختلفی اشتراک دارد ـ کدام معنا را فهمیده ­ اند. این کار از اصول عقلایی است چرا که متکلم باید به گونه ­ای سخن بگوید که کلامش برای مخاطب قابل فهم باشد.

با رجوع به آثار و اشعار کسانی که در محل ایراد خطبه ­ی غدیر حاضر بودند کاملاً مشخّص می­گردد که منظور حضرت رسول  (صلی ­الله ­علیه ­و آله) از کلمه­ی مولی، سرپرستی و جانشینی بوده است نه دوستی و محبّت.

ولایت خود علی (علیه السلام) در نامه ­ای که، در جواب معاویه نوشت فرمود:

و أوجَبَ لِی ولایَتَهُ عَلَیکُم        رَسُولُ اللهِ یَومَ غَدیرِ خُمٍّ

رسول خدا، در روز غدیر خم ولایت خود را برای من، بر شما واجب کرد

­حَسّان بن ثابت شاعر معروف، که در روز غدیر خم حضور داشت درباره­ ی آن روز چنین سروده است:

فَقالَ لَـه قُـم یـا عَلی فَإنَّنـی         رَضیتُک مِن بَعدی إمَاماً وَ هَادِیاً

پیامبر اکرم (صلی ­الله ­علیه ­و آله) به علی (علیه ­السلام) فرمود: برخیز ای علی! همانا من

به این  خشنود هستم که بعد از من امام و هادی مردم باشی.

افرادی چون؛ «عبدی کوفی»، «کمیت بن زید اسدی»، «عمرو بن عاص صحابی»، «محمّد بن عبد الله حِمیَری» نیز ولایت را به معنای سرپرستی ذکر کرده­اند و به دنبال آن ها عالمان به لغت از مولی معنای خلافت و سرپرستی را فهمیده ­اند. افرادی مثل: «دعبل خزاعی»، «حمانیّ»، «امیر ابی فراس»، «علم الهدی سیّد مرتضی»، «سیّد شریف رضی»، «حسین بن حجّاج»، «ابن رومی»، «شامج»، «صنوبری»، «مفجع»، «صاحب عباده» و بسیاری دیگر از علما که همگی چنین معنایی را از استظهار کرده ­اند.[۱]

اما علاوه بر این مطلب شواهد فراوانی وجود دارد که کلمه ­ی مولا در اینجا به معنای «سرپرستی» و «حاکمیت» است؛ که به برخی از آ نها اشاره می­ شود.

دلیل اوّل: پیامبر اکرم  (صلی ­الله ­علیه ­و آله) فرمود: «ألستُ أولی بکُم مِن أنفُسکُم». این جمله دلالت می­کند بر اولویت پیامبر بر مردم در امور حکومتی و جان و مال آن ها. اما اینکه بعد از این جمله فرمود: «پس هر کس من مولای او هستم علی مولای اوست» یعنی هر چه (از ولایتِ تصرّف و اولویّتی که ذکر شد) برای خودم بود همه را به علی واگذار کردم.

دلیل دوم: عمر بن خطّاب در لحظه ­ای که با علی (علیه السلام) بیعت می­ کرد کلماتی را به زبان جاری کرد[۲] که صراحت در امامت و سرپرستی علی (علیه السلام) داشت.

دلیل سوم: مردم بعد از سخن پیامبر اکرم   (صلی ­الله ­علیه ­و آله) در غدیرخم به سوی علی (علیه السلام) روانه شدند و به او تهنیت گفتند و با او بیعت و مصافحه کردند. این بیعت و عرض تبریک سه روز به طول انجامید. حال این سؤال مطرح می ­شود که اگر منظور از «ولایت» دوستی باشد، آیا این اهمّیت را دارد که مردم، سه روز در آن هوای گرم توقف کنند و یک­یک به حضرت تبریک بگویند؟!

دلیل چهارم: در روز غدیرخم، مردم با علی (علیه السلام) بیعت کردند، و پر واضح است که بیعت در امر خلافت و حکومت است نه در اظهار دوستی و مودَّت!

دلیل پنجم: طبری، عالم اهل سنّت روایت می­کند پیامبر اکرم   (صلی ­الله ­علیه ­و آله) خطاب به مردم فرمود: ای مردم! آن چه را که به شما گفتم بگویید، و بر علی به عنوان امیرالمؤمنین سلام دهید[۳]

دلیل ششم: از روز غدیرخم به عنوان روز نصب علی (علیه السلام) به عنوان عَلَم و امام یاد شده، تا جایی که خود عمر بن خطّاب در مورد روز غدیرخم گفت: «نَصَبَ رَسُولُ اللهِ عَلِیّاً عَلَماً» رسول خدا، علی را به عنوان فرمانده و پرچمدار امّت منصوب کرد.

همچنین ابن ابی الحدید در کتاب خود، مطلبی را از عمر نقل می ­کند که به ابن عباس گفت: به خدا قسم علی برای تصدّی امر خلافت بر همه اولویت داشت، مگر اینکه ما از دو چیز نا خرسند بودیم؛ یکی جوانی او، و دیگری محبّت او به بنی هاشم![۴]

دلیل هفتم: روایت­ هایی است که پیامبر اکرم   (صلی ­الله ­علیه ­و آله)، تفسیر معنای مولی را بیان فرموده و اهل سنت هم برخی از آ نها را یاد آور شده ­اند.[۵]

قرشی نقل می­ کند در مورد معنای «من کنت مولاه فعلیٌّ مولاه» از رسول خدا   (صلی ­الله ­علیه ­و آله) سؤال شد. حضرت فرمود: خداوند مولای من است و او از خودم اولی بر من است و با وجود این ولایت دیگر من اراده و اختیاری در مقابل آن ندارم، من هم مولای مؤمنین هستم و اولای بر مؤمنین از خودشان می ­باشم و با وجود ولایت من آ نها دیگر اراده و اختیاری ندارند، پس علی هم در همه­ی امور مولای آن ها و اولای بر آ نهاست و با وجود ولایت او کسی اراده و اختیاری ندارد.[۶]

دلیل هشتم: همان ­گونه که از کتب اهل سنّت نقل شد پیامبر   (صلی ­الله ­علیه ­و آله) در روز غدیرخم عمامه­ی خود را بر سر حضرت گذاشتند و از آن تعبیر به تاج کردند. پر واضح است که اگر معنای ولایت دوستی بود، دیگر این کار معنایی نداشت.

دلیل نهم: علاوه بر آن روایت ­های فراوانی هم داریم که از نصب علی (علیه السلام) به خلافت، با عناوین دیگری، غیر از عنوان ولیّ یاد کرده است؛ مانند روایتی که پیامبر اکرم   (صلی ­الله ­علیه ­و آله) در دعوت خویشاوندانِ خود، به اسلام بیان فرمود. و همچنین حدیث منزلت که به خوبی بر جانشینی علی (علیه السلام) دلالت دارد.


[۱] . رجوع شود به کتاب الغدیر، ج۱، ص۳۴۰ و۳۴۲ (از کتب شیعه)

[۲] . گوارا باد بر تو ای پسر ابی­طالب که امروز مولای هر زن و مرد مؤمنی شدی. 

[۳] . … قولوا ما قُلتُ لکم و سَلِّموا علی علیٍّ بإمرَۀ المؤمنین و قولوا: «الحمدُ لِلهِ الَّذی هَدانا لِهذا وَ مَا کُنّا لِنَهتَدِی لَو لا أن هَدانا اللهُ».

[۴] . شرح نهج البلاغه­ی ابن ابی الحدید معتزلی، ج۶، ص۵۰، خطبه­ی ۶۶ و ج۱۲، ص۸۲، خطبه­ی ۲۲۳٫

«…کان الأولى بهما إکرامها و احترام منزلها لکنهما خافا الفرقة و أشفقا من الفتنة ففعلا ما هو الأصلح بحسب ظنهم…». «… قال کرهناه على حداثة السن و حبه بنی عبد المطلب…».

در تمهید باقلانی، از پیامبر اکرم  (صلی ­الله ­علیه ­و آله) نقل شده است که حضرت فرمود: «مَن تَقَدَّمَ عَلی قَومٍ مِن مُسلِمین وَ هُوَ یَرَی أنَّ فیهِم مَن هُوَ أفضَل مِنهُ خَانَ اللهَ وَ رَسُولَهُ وَ المُسلِمینَ» یعنی: کسی که بر گروهی از مسلمین پیشی گیرد در حالی که می­داند در میان آن ها با فضیلت ­تر از او هست همانا به خدا و رسولش و مسلمانان خیانت کرده است.

[التمهید باقلانی ص۱۹۰].

[۵] . رجوع شود به کتاب الغدیر، ج۱، ص۳۸۶ (از کتب شیعه).

[۶] . مسند شمس الأخبار، ج۱، ص۱۰۲، باب۷٫

قال رسول الله : «اللهُ مَولای أولی بِی مِن نَفسی لا أمرَ مَعَهُ وَ أنا مَولی المؤمنین أولی بِهِم مِن أنفُسِهِم لا أمرَ لَهُم مَعِی وَ مَن کُنتُ مَولاهُ أولی بِهِ مِن نَفسِه لا أمرَ لَهُ مَعِی فَعَلیٌّ مَولاهُ أولی بِهِ مِن نَفسِه لا أمرَ لَهُ مَعَهُ». 

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم.
نوشته های مرتبط :

2 پاسخ به شیعه در روایات اهل سنت (۹) معنای واقعی «مولی» چیست؟

  • علی

    درود برشما برادر دینی من. واقعا مطلب عالی و سنجیده ای است.

    [پاسخ]

    احمد نباتی پاسخ در تاريخ مرداد ۶م, ۱۳۹۳ ۱۶:۰۳:

    سلام . ممنونم.

    [پاسخ]

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 843
  • بازدید دیروز: 4596
  • بازدید سال: 1512752
  • کل نوشته‌ها: 1274
  • کل دیدگاه‌ها: 3791
عکس های متنوع تصادفی