بازدید کنندۀ گرامی! از حضورتان در سایت هم اندیشی دینی تشکر می کنم.
متأسفانه به علت مشغلۀ کاری فرصت پاسخگویی به سؤلات را ندارم، لطف کنید فعلا سؤالی مطرح نفرمایید.

بسم الله الرحمن الرحیم هم اندیشی دینی . شرح خطبه 222

بِمَنْزِلَةِ الْأدِلَّةِ فِی الْفَلَوَاتِ (آنان به منزله ­ی راهنمایانی هستند در بیابان ­ها) مَنْ أخَذَ الْقَصْدَ حَمِدُوا إِلَیْهِ طَرِیقَهُ (کسی که در راه میانه قدم بردار راهش را ستوده) وَ بَشَّرُوهُ بِالنَّجَاةِ (و بشارت به نجاتش می­ دهند) وَ مَنْ أخَذَ یَمِیناً وَ شِمَالًا (کسی هم که راه افراط و تفریط را در پیش گیرد) ذَمُّوا إِلَیْهِ الطَّرِیقَ وَ حَذَّرُوهُ مِنَ الْهَلَکَةِ (راهش را مذمت کرده و از هلاکت بر حذرش می ­دارند) وَ کَانُوا کَذَلِکَ مَصَابِیحَ تِلْکَ الظُّلُمَاتِ (آنان بدین ­گونه چراغ­ های این تاریکی­ ها) وَ أَدِلَّةَ تِلْکَ الشُّبُهَاتِ (و راهنمایان آن شبهات هستند).

شرح و توضیح:

بِمَنْزِلَةِ الْأَدِلَّةِ فِی الْفَلَوَاتِ: دنیا همانند بیابانی پهناور، بی ­انتها و تاریک است. خداوند متعال برای نجات ما از این سرگردانی، نشانه ­ها و چراغ­ هایی از هدایت را در مسیر زندگی قرار داده که متواضعین طالب حق را به سوی جاده ­های هدایت رهنمون شوند. کسانی که بهره ­ای از تواضع نداشته و غرق در منیّت و خودبینی هستند، هرگز نمی­ توانند راهبری اهل ذکر را بپذیرند و دنبال آن ­ها روند. این افراد، سرگردان بیابان دنیا شده و سرنوشتی جز هلاکت، انتظار آن ­ها را نمی­ کشد. بنابراین به هر اندازه که انسان از تواضع و فروتنی بیشتری برخوردار باشد، به همان نسبت میل و اشتیاقش به تمکین در برابر راهنمایی اهل ذکر بیشتر می­ شود و در نتیجه ­ی بهره­ ی بیشتری از هدایت خواهد برد و هر اندازه که از تواضع کمتری برخوردار بوده و سرگردان کوره ­راه ­های تکبر باشند، به همان نسبت از پذیرش مطالب حکمت آمیز و نصیحت ­های مشفقانه ­ی آن ­ها سر باز می ­زنند و جز گمراهی و سرگردانی، بهره ­ی دیگری در این راه نمی ­برند.

مَنْ أخَذَ الْقَصْدَ حَمِدُوا إِلَیْهِ طَرِیقَهُ… : «قصد» به معنای میانه روی است. منظور از راه میانه هم راهی است که از هرگونه افراط و تفریط به دور باشد. خداوند متعال در رابطه با امت  اسلام می ­فرماید: «وَ کَذَالِکَ جَعَلْنَاکُمْ أُمَّةً وَسَطا[۱] «و بدین ‏سان ما شما را امّتى میانه قرار دادیم‏.» منظور از امت میانه و وسط، امتی است که از افراط و تفریط به دور  باشد. یک دسته از مردم ـ که همان کفار و بت پرستان هستند ـ تنها و تنها جانب مادیت را گرفته و جز زندگی دنیوی و بهره­ گیری از لذت­ های آن به چیز دیگری نمی ­اندیشند. عده­ی دیگری از مردم همچون مسیحیان، دنیا را به صورت کلی رها کرده و رهبانیت را در پیش گرفته­ اند. آن ­ها بر این باورند که انسان باید تمام لذائذ مادی را ترک کند، تا بتواند به کمال انسانی خود دست یابد. خلاصه این­که یک دسته از مردم فقط به وسیله (دنیا) پرداخته­ اند و دسته ­ی دیگر با کوبیدن سبب از نتیجه (کمال انسانی) هم وا مانده ­اند. در این میان خداوند امت اسلام را امتی میانه قرار داده تا از افراط و تفریط به دور باشند. این امت هم به جنبه ­ی جسمانی و مادی خود توجه می­ کند و هم به جنبه­ ی روحانی خویش هر چند که در این میان بعد جسمانی وسیله ­ای است برای  تقویت  بعد معنوی و  روحانی انسان.[۲]

اهل ذکر ضمن توجه به این مطلب هر کس را که در راه میانه و به دور از افراط و تفریط ببینند تشویق کرده و با بشارت به نجات او را در ادامه ­ی این راه مصمم می­ کنند. همچنین اگر کسی را در راه افراط و تفریط  ببینند سکوت نکرده و وظیفه­ ی خود می­ دانند که با نهی از منکر راهش را مورد نکوهش قرار داده و از سرنوشت ناگواری که در انتظارشان است آگاهشان سازند.

  وَ کَانُوا کَذَلِکَ مَصَابِیحَ تِلْکَ الظُّلُمَاتِ… : اهل ذکر با همین روشی که در پیش دارند که خوبی ­ها را تقویت کرده و بدی ­ها را مذمت می ­کنند، در واقع چراغ ظلمت ­های دنیا هستند و  راهنمایان خوبی برای طالبان حق و راه میانه به می ­باشند.

…………………………………………………………..

وَ إِنَّ لِلذِّکْرِ لَأهْلًا أَخَذُوهُ مِنَ الدُّنْیَا بَدَلًا (همانا برای ذکر اهلی است که آن را به جای دنیا برگزیده ­اند) فَلَمْ تَشْغَلْهُمْ تِجَارَةٌ وَ لَا بَیْعٌ عَنْهُ (پس در نتیجه هیچ تجارت و معامله ­ای آن­ ها را از این ذکر غافل نمی ­سازد) یَقْطَعُونَ بِهِ أَیَّامَ الْحَیَاةِ (تمام طول زندگی خود را با ذکر سپری می­ کنند) وَ یَهْتِفُونَ بِالزَّوَاجِرِ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ فِی أسْمَاعِ الْغَافِلِینَ (با بازدارنده ­ها در گوش غافلین از یاد خدا فریاد می­ زنند) وَ یَأمُرُونَ بِالْقِسْطِ وَ یَأتَمِرُونَ بِهِ (مردم را امر به قسط  می­ کنند و خود به آن  عمل می­ کنند) وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یَتَنَاهَوْنَ عَنْهُ (آن­ ها را از منکر نهی می­ کنند و خود از آن دوری می­ نمایند.)

شرح و توضیح:

وَ إِنَّ لِلذِّکْرِ لَأهْلًا أَخَذُوهُ مِنَ الدُّنْیَا بَدَلًا: بسیاری از مردم با شیفتگی به مظاهر دل ­فریب دنیا، اهل دنیا شده و با آن دل بسته ­اند. اما در این میان عده­ ی دیگری به جای آن­ که در کسوت ذلیلانه ­ی اهل دنیا برآیند، لباس فاخر اهل الذکری را بر تن کرده و اهل ذکر شده ­اند.  

صفات اهل دنیا: اهل دنیا تمام توجهشان متمرکز در دنیا بوده و در دیدن امور آخرتی نابینا هستند. آن­ ها برنامه ­ی زندگی خود را هم بر اساس همین زندگی دنیوی و بدون در نظر گرفتن سعادت و شقاوت اخروی تنظیم می­ کنند و از توجه به مسائل معنوی و کمال واقعی انسان غافل هستند. این افراد حاضرند به هر گناه و معصیتی تن در دهند، اما ذره ­ای از دنیای خود وانمانند!  

خداوند متعال انسان را بر فطرت پاک الهی خلق کرده «فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتی‏ فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْها»[۳] و این فطرت می ­طلبد تا ایمان را محبوب قلب و گمشده ­ی خود دانسته و آن را زینت خود بداند. از طرفی فطرت الهی هر انسانی اقتضا دارد که از هر گونه گناه و معصیت منزجر بوده و از آن دوری جوید. «وَ لکِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَیْکُمُ الْإیمانَ وَ زَیَّنَهُ فی‏ قُلُوبِکُمْ وَ کَرَّهَ إِلَیْکُمُ الْکُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْیان».[۴] وقتی انسان آلوده به گناه و معصیت می ­شود، در واقع از جاده ­ی انسانیت و بندگی خداوند خارج شده و خود را در کوره راه سرگردانی می ­بیند. انسان این عصر بیش از هر زمان دیگری با خدا و ارزش ­های معنوی فاصله گرفته و روی همین اساس است که می­ بینیم از آرامش کمتری برخوردار است.

همان­ گونه که عصب بدن، در قالب درد انسان را از وجود خطری در جسمش آگاه می­ سازد، نفس لوامّه هم در قابل ملامت و عذاب وجدان، شخص گنه­کار را از ادامه­ ی گناه، باز داشته و او را به توبه فرار می­ خواند. این نکته، امر بسیار مهمی است که پذیرش آن برای اهل دنیا بسیار سخت و دشوار خواهد بود. متاسفانه در همین کشور اسلامی ما رفتار شناس­ هایی وجود دارند که وقتی چنین گنه­ کارهایی به آن­ها مراجعه می ­کنند تا مشکلات درونی ­شان حل شود، به جای این­که مشکل را ریشه یابی کرده و با هنر گفتاری خود آن­ ها را از گناه دور کرده و به لطف خدا امیدوار نمایند، سعی بر آن دارند تا با کاستن از قبح گناه، هشدار بسیار مهم نفس لوامه را به سخره گرفته و فرصت توبه را از بیمار خود دور سازند. تشویق به اعمال خلاف عفت و تقوی، تشویق و دامن زدن به دوستی و روابط غیر مشروع میان دختر و پسر و ترغیب جوان به استمناء و خودارضایی از اموری هستند که با نهایت تاسف شاهد آن بوده و در نسخه ­های به اصطلاح روان ­شناسانه­ ی آن ­ها مشاهده می ­شود!   

فَلَمْ تَشْغَلْهُمْ تِجَارَةٌ وَ لَا بَیْعٌ عَنْهُ: در رابطه با این عبارت، دو نکته ذکر می­ گردد:

  1. اهل ذکر، اهل افراط و تفریط نبوده و راه میانه را در پیش گرفته­ اند. این جمله حاکی از آن است که اصل تجارت و بیع منافاتی با سیر و سلوک الی الله ندارد و امر ناپسندی نخواهد بود.   
  2. همان­گونه که قبلا هم گفته شد تجارت و  بیع به عنوان شاخص کارهای دنیوی  مطرح شده و منظور از کلام حضرت آن است که کارها و مشغله­های لاینفک زندگی آن­ ها را از یاد خدا غافل نمی­ سازد.

یَقْطَعُونَ بِهِ أَیَّامَ الْحَیَاةِ : اهل ذکر در تمام عمر خود و در تمام لحظات زندگی به یاد خداوند متعال هستند. این امر مقامی بس بالا برای آن ­ها به شمار می ­رود. خداوند متعال در این رابطه می ­فرماید: «الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللَّهَ قِیَمًا وَ قُعُودًا وَ عَلىَ‏ جُنُوبِهِمْ».[۵]«همانها که خدا را در حال ایستاده و نشسته و آن گاه که بر پهلو خوابیده‏ اند، یاد مى‏ کنند». یکی از عمده مشکلات راه بندگی خداوند غفلت از یاد خدا و در نتیجه دوری از اوست: «وَ لَا تَجْعَلْنِی مِنَ الْغَافِلِینَ الْمُبْعَدِین‏».

  وَ یَهْتِفُونَ بِالزَّوَاجِرِ عَنْ مَحَارِمِ اللَّه . . . : این جمله هم گویای نوع عرفان این افراد است. اهل ذکر انسان ­هایی منزوی و به دور از جامعه نیستند. آن­ ها بر خلاف تصور عده ­ای که گمان می­ کنند اهل ذکر بودن یعنی خزیدن به گوشه ­ی عزلت و کناره­ گیری از جامعه! در میان مردم  زندگی کرده و نسبت به اشتباهات رفتای آن­ ها هم بی­ تفاوت نیستند. بلکه با آواز  بلند و تمام توام  سعی بر آن دارند تا مردم را به سوی طاعت خدا و دوری از گناه  و معصیت سوق دهند.  


[۱] . سوره­ ی مبارکه­ ی بقره، آیه­ ی ۱۴۵٫

[۲] . خلاصه ­ی کلام علامه در المیزان، جلد۱، صفحه ­ی۴۸۱ و ۴۸۲٫

[۳] . سوره­ی مبارکه­ی رم، آیه­ی۳۰٫

[۴] . سوره ­ی مبارکه ­ی حجرات، آیه­ ی۷٫

[۵] .  سوره­ ی  مبارکه­ی آل عمران، آیه­ ی ۱۹۱٫ 

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم.
نوشته های مرتبط :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 4774
  • بازدید دیروز: 4906
  • بازدید سال: 1656546
  • کل نوشته‌ها: 1274
  • کل دیدگاه‌ها: 3809
عکس های متنوع تصادفی