×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

بسم الله الرحمن الرحیم

آرای مفسران در خصوص حروف مقطعه

رأی یکم

حروف مقطعه از متشابهاتی است که علم آن مخصوص خدای سبحان است و درک آن میسور غیر خدا نیست.

پاسخ: حروف مقطعه از متشابهات نیست؛ چرا که متشابه ایه ای است که می تواند دلالت بر معنایی روشن داشته باشد یا می توان از آن معنایی را استظهار کرد، لیکن آن معنا، باطل حق نما است. در حالی که اصلا معنای روشنی از حروف مقطعه برداشت نمی شود.

افزون بر این، حتی اگر حروف مقطعه از متشابهات باشد، تفسیر پذیر است. زیرا مفسران می توانند با ارجاع متشابهات به محکمات، آن ها را تفسیر کنند. و آن چه علمش مخصوص ذات اقدس الهی است، تأویل متشابهات است، نه تفسیر آن: «وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ … وَ ما يَعْلَمُ تَأْويلَهُ إِلاَّ اللَّهُ»[۱]  

رأی دوم

حروف مقطعۀ هر سوره، نام همان سوره است.

پاسخ: دلیلی بر اثبات این مطلب نداریم و صرفا می توانیم آن را به عنوان یک احتمال مطرح کنیم.

رأی سوم

حروف مقطعه نام های قرآن است؛ چنانکه «فرقان» و «ذکر» نام های قرآن کریم است.

پاسخ: این مطلب هم ادعایی بدون دلیل است و از محدودۀ احتمال تجاوز نمی کند.  

رأی چهارم

هر یک از حروف مقطعه علامت اختصاری و اشاره ای به اسمی از اسمای حسنای الهی و برخی نیز، رمز و اشاره به نام پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) است.

هر یک از نام های الهی مرکب از چند حرف است و از هر نامی حرفی گزینش شده و به صورت ناپیوسته در ابتدای برخی سور قرآن قرائت می شود.

نحوۀ گزینش این حروف نیز متفاوت است؛ گاهی از ابتدای نام خدا انتخاب شده؛ مانند الف که از اسم «الله» و کاف از اسم «کافی» برگفته شده و گاهی از حروف میانی آن؛ مانند: حرف «ی» از اسم های «علیم»، «حکیم» و «رحیم».

گاهی نیز حروف پایانی اسم گزینش شده؛ مانند: حرف «م» که از نام های «علیم» و «حکیم» و «رحیم» اتخاذ شده است.

مرحوم شیخ الرئیس ابوعلی سینا در رسالۀ نوروزیه معتقد است که هر یک از این حروف، روز و علامت اختصاری کلمه ای خاص است؛ مانند این که «الف» ناظر به باری تعالی است و «ب» ناظر به عقل اول و «ج» ناظر به نفس کلی و «د» ناظر به عالم طبیعت است.

پاسخ: این احتمال نیز محال عقلی نیست، ولی چه دلیلی بر اثبات آن وجود دارد؟! تنها دلیل این احتمال روایت هایی است که یا مرسله هستند و یا از نظر دلالت، ضعیف می باشند. این گونه احتمالات، هم فاقد دلیل معتبر نقلی است و هم فاقد برهان عقلی.

سخن ابوعلی سینا هم فاقد دلیلمعتبر است و ذکر این گونه تناسب ها (که چون الف در حروف ابجد اولین حرف است و باری تعالی اولین موجود است، پس الف اشاره و رمزی به آن ذات مقدس است) اطمینان بخش نیست؛ زیرا اولویت حق از امور تکوینی و حقیقی است و اولیت الف در حروف ابجد از امور اعتباری است. و اموی اعتباری نمی تواند نشانۀ امو یتکوینی باشد.  

علامه طباطبایی هم می فرماید: استفاده از رمز در جایی است که گوینده نمی خواهد جز مخاطب کسی به مراد او پی ببرد؛ در صورتی که اسمای حسنای الهی ـ که صاحبان این رأی، حروف مقطعه را نشانۀ آن می دانند ـ در موراد فراوانی از سوره های قرآن به تصریح یا تلویح ذکر شده است و با این وجود، فایده ای در اشاره به آن اسماء به وسیلۀ حروف رمزی باقی نمی ماند.

(برگرفته از تفسیر تسنیم، ج۲، ص۶۹ ـ ۷۶)


[۱] . آل عمران، آیۀ۷٫ 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.


question