×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

بسم الله الرحمن الرحیم 

قیامت دارای اسماء زیادی است که بعضی از آن­ ها را نام می­ بریم، اما قبل از نام بردن آن­ ها توجه به دو نکته ضروری است:

  1. مراد از «یوم» در بیشتر استعمال­ های قرآنی آن، جهان آخرت است و به معنای روز در مقابل شب یا در برابر ماه و سال نیست؛ همچنین به معنای مجموع روز و شب هم نیست، بلکه به معنای «ظهور» است.
  2. بنابر این که روز در آیات مربوط به قیامت به معنای «ظهور» است، باید معلوم شود که در قیامت ظهور چه چیزی مراد است. به عنوان نمونه از آیات زیادی که قیامت را به «یوم الدّین» معرّفی کرده، بر می­ آید که قیامت روز ظهور دین است. البته از آن­ جا که دین معانی و مصادیق فراوانی از جمله «جزا» دارد، از قیامت تعبیر به جزا هم شده است، ولی جزا تنها بخشی از دین است و در قیامت دین با همه­ی ابعادش ظهور می­ کند.

در آغاز آفرینش که از خدای واحد امور کثیر صادر می­ شود، سخن از «یومین؛ دو روز»[۱] و «ستّه ایّام؛ هفت روز»[۲] است، اما در قیامت که همه ­ی کثرت­ ها به وحدت باز می­ گردد و توحید برای همگان نمایان گشته و معلوم می­ گردد که تنها یک واحد است که عالم را اداره می­ کند، تنها سخن از «یوم» به میان می ­آید.[۳]    

نام­ های قیامت:    

۱ـ یومُ الآزفۀ: روز نزدیک. قرآن کریم قیامت را روز نزدیک دانسته تا کسی نگوید به قیامت مدت زیادی مانده. «وَ أنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَناجِرِ كاظِمينَ؛ و آنان را از روز نزدیک بترسان. روزی که از شدّت وحشت قلب­ ها به گلوگاه می­ رسد».[۴] در سوره­ ی انبیاء آمده است که مردم به فکر حساب و قیامت نیستند و از آن غافلند؛ ولی حساب به آنان نزدیک شده است، اما از قیامت روی گردانند: «اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ وَ هُمْ في‏ غَفْلَةٍ مُعْرِضُونَ».[۵]

۲ـ یومُ القیامۀ: راز نام­ گذاری آن روز به قیامت که از مشهورترین نام­ ها است و در قرآن سوره ­ای به این نام اختصاص یافته، این است که مردم در این روز دفعتاً قیام خواهند کرد و در پیشگاه پروردگار خود قرار خواهند گرفت: «يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمينَ».[۶]

۳ـ یومُ الآخِر: جهان دیگر را آخرت و «یوم الآخر» گویند؛ زیرا در مقابل دنیا و در برابر خاستگاه اوّل است و یا دیدی عمیق­ تر م ی­توان گفت: آخرت تتمه­ ی این دنیا است. از این رو از آن به «عُقبی الدّار» یاد شده است، مانند: «وَ سَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّار؛ کافران به زودی خواهند دانست که سرای دیگر از آن کیست».[۷]

۴ـ یومُ الحق: روز حق روزی است که در آن حق مطلق ظهور می­ کند و جایی برای باطل نیست و در آن روز به هر اختلافی پایان داده می­ شود: «ذلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ».[۸] در آن روز  نیرنگ و ریا رنگ می­ بازد، بی عدالتی و ستم نابود و کژی­ها راست می­ شود و هر کس به حق خود خواهد رسید.

۵ـ یومُ الساعۀ: ساعت از نام­ های قیامت می ­باشد و گاهی با کلمه­ ی «یوم» همراه است: «وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُون‏؛ و روزى كه قيامت بر پا شود، آن روز [مردم‏] پراكنده مى‏ شوند».[۹]ساعت پاره ­ای از زمان است و از قیامت تعبیر به ساعت می­ شود، چون حساب واقع در آن همچون ساعت دنیا زود گذر است.

۶ـ یومُ الوعید: قیامت روز تحقق وعید به بیم و عذاب الهی است: «وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ ذلِكَ يَوْمُ الْوَعيدِ؛ و در صور دميده شود، اين روز [تحقّق‏] وعده­ ی كيفر است».[۱۰]

۷ـ یومٌ عظیم: عظمت آن روز در برابر رخدادهای عظیمی است که در آن واقع  می­شود: «قُلْ إِنِّي أخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذابَ يَوْمٍ عَظيم‏؛ بگو: به راستى من اگر از پروردگارم نافرمانى كنم از عذاب روز بزرگ مى‏ ترسم‏».[۱۱]

۸ـ یومٌ کبیر: در قرآن کریم آمده است: «فَإِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ كَبير؛ همانا من از عذاب بزرگ بر شما می­ ترسم».[۱۲]

۹ـ یومُ الدین: روز ظهور همه­ ی ابعاد دین. «وَ قالُوا يا وَيْلَنا هذا يَوْمُ الدِّين؛‏ و گويند: واى بر ما، اين روز جزاست». [۱۳]‏ در روز قیامت حقیقت دین برای همگان آشکار می­ گردد و دیدن جزا و پاداش اعمال هم گوشه­ ای از حقیقت دین است: «وَ إِنَّ الدِّينَ لَواقِع‏».[۱۴] دین به معنای جزای مطلق است و شامل جزای دنیا و آخرت خواهد شد. ائمه­ ی معصومین (علیهم­ السلام) وقتی ژرفای مالکیت خداوند بر دنیا و آخرت و فرمانروایی مطلق او را مدّ نظر می­ گرفتند، تا سر حدّ مرگ می­ رسیدند. چنان که زُهَری نقل می­کند: امام زین العابدین (علیه­ السلام) وقتی «مالک یوم الدین» را قرائت می ­فرمود، آن را تا حدّی تکرار می­ کرد که [از شدّت  خوف] در شرف مرگ قرار می­ گرفت».[۱۵]   

۱۰ـ یومُ القارعۀ: با رسیدن این روز، هستی در هم کوبیده شده، کوه­ ها متلاشی می­ گردد و مردم چون مورد و ملخ به هر سو پراکنده می­ شوند.   

۱۱ـ یومُ الخروج: روزی که مردگان سر از قبر بیرون می­ آورند: «يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ذلِكَ يَوْمُ الْخُرُوج‏؛ روزى كه صیحه­ ی رستاخیز را به حق می­ شنوند، آن روز روز  خروج است».[۱۶]

۱۲ـ یومُ السّاهِرَه:  آن روز، روز بیداری است. در آن روز بر اثر شدّت خوف و ترس از گزندگان و درندگان یا از شدّت حرارت و … خواب از انسان برداشته می­ شود: «فَإِنَّما هِيَ زَجْرَةٌ واحِدَةٌ * فَإِذا هُمْ بِالسَّاهِرَة».[۱۷] قیامت با یک صیحه به وقوع می­ پیوندد و ناگهان همگی به پاخیزند و بر عرصه­ ی محشر هشیار و بیدار حاضر گردند. خلاصه آن­که، سرزمینی که سَهَر و بیداری در آن حاکم است و خواب در آن راه ندارد، «ساهرۀ» گویند. در عرصه­ ی قیامت طبق علل وعوامل فراوانی مجالی برای خواب نیست.

۱۳ـ یوم الفاقره: آن روز، را روز کمر شکن گویند؛ زیرا در آن حوادث کمرشکن رخ می ­دهد. حوادثی که قدرت قیام را از انسان می­ ستاند: «وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ * إِلى‏ رَبِّها ناظِرَةٌ * وَ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ باسِرَةٌ * تَظُنُّ أَنْ يُفْعَلَ بِها فاقِرَةٌ؛ در آن روز صورت­ هايى شاداب و مسرور است * و به پروردگارش مى‏ نگرد! * و در آن روز صورت ­هايى عبوس و در هم كشيده است * زيرا مى‏داند عذابى در پيش دارد كه کمرش را در هم مى‏ شكند!».[۱۸]

توجه: به فقیر از آن جهت فقیر می­گویند که فقدان مال کمرش را شکسته و قدرت ایستادگی در برابر رخدادهای تلخ را ندارد.  

۱۴ـ یومُ التَّناد: آن روز، روز فریاد است. این نام ­گذاری به جهت مختلفی است: یا بدان جهت است که دوزخیان بهشتیان را صدا می­ زنند: «وَ نادى‏ أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ أنْ أفيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ أوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قالُوا إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُما عَلَى الْكافِرينَ؛ و دوزخيان، بهشتيان را صدا مى ‏زنند كه: (محبّت كنيد) و مقدارى آب، يا از آ نچه خدا به شما روزى داده، به ما ببخشيد! آن­ ها (در پاسخ) مى‏ گويند: خداوند اين­ ها را بر كافران حرام كرده است!».[۱۹] یا بدان جهت است که در آن روز مردم یکدیگر را صدا زده و به هم پناه می­ برند. یا این­که در محشر آوازها بلند می­ شود: «ألا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمينَ».[۲۰] یا این­که مؤمنان وقتی نامه­ ی اعمال خویش را می­ بینند گویند: «هاؤُمُ اقْرَؤُا كِتابِيَهْ؛ (اى اهل محشر!) نامه اعمال مرا بگيريد و بخوانيد!».[۲۱]

۱۵ـ یوم العسیر: آن روز، روزی است که کار برای گناه  کاران  بسیار مشکل می ­افتد: «وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرينَ عَسيرا؛ و آن روز، روز سختى براى كافران خواهد بود!».[۲۲]

۱۶ـ یوم الجمع: روزی که پیشینیان و پسینیان در آن گرد آیند: «قُلْ إِنَّ الْأَوَّلينَ وَ الْآخِرينَ * لَمَجْمُوعُونَ إِلى‏ ميقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ؛ بگو: «اوّلين و آخرين * همگى در موعد روز معيّنى گردآورى مى‏ شوند».[۲۳]

۱۷ـ یوم الحساب: هر چند که خداوند همیشه «حَسیب» است، اما این نام در قیامت به ظهور کامل می ­رسد: «لَهُمْ عَذابٌ شَديدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ؛ برای آنان عذاب شدیدی است، زیرا روز حساب را فراموش کردند!».[۲۴]

۱۸ـ یوم الفصل: قیامت روز جدایی است. انسان­ ها در دنیا همه با هم و ـ به ظاهر ـ در یک شکل و قیافه زندگی می­ کنند، اما در قیامت بدان از نیکان جدا می ­شوند: «إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ ميقاتُهُمْ أَجْمَعين‏».[۲۵] یا این­که در آن روز خصومت­ ها فیصله می­ یابند و گناه  کاران جدا می­ شوند: «وَ امْتازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ».[۲۶]

۱۹ـ یوم التغابن: در آن روز  معلوم می­شود که چه کسانی در تجارت خود دچار غَبن، زیان و خسران گشته ­اند: «يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ؛ اين در زمانى خواهد بود كه همه شما را در روز اجتماع [روز رستاخيز] گردآورى مى‏ كند آن روز، روز تغابن است‏».[۲۷]

۲۰ـ یومُ الحسره: قیامت روزی است که انسان بر گذشته­ ی خود حسرت و افسوس می­ خورد و از کردار خویش پشیمان می­ شود: «يا حَسْرَتى‏ عَلى‏ ما فَرَّطْتُ في‏ جَنْبِ اللَّه‏؛ افسوس بر من از كوتاهي­هايى كه در اطاعت فرمان خدا كردم».[۲۸]

۲۱ـ یومُ الخُلود: قیامت روزی است که خدای سبحان به پارسایان نوید بهشت جاودان می ­دهد. از این رو فرشتگان به اهل بهشت می­ گویند: «اُدْخُلُوها بِسَلامٍ ذلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ؛ به سلامت وارد بهشت شويد، امروز روز جاودانگى است!».[۲۹] همچنین در آن روز خطاب به برخی از اهل دوزخ چنین گفته می­ شود: «فَادْخُلُوا أبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدينَ فيها؛ اكنون از درهاى جهنم وارد شويد در حالى كه در آن جاودانه خواهيد بود!».[۳۰]

۲۲ـ یوم التلاق: در آن روز، خالق و مخلوق تلاقی دارند و همه به لقاء الله می­ رسند: «فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً؛ پس هر كه به لقاى پروردگارش اميد دارد، بايد كار شايسته انجام دهد، و هيچ كس را در عبادت پروردگارش شريك نكند!».[۳۱]


[۱] . سوره­ ی فصلت، آیه­ ی۶٫

[۲] . سوره­ ی حدید، آیه­ ی۴٫

[۳] . تفسیر تسنیم، جلد۱، صفحات ۳۸۸ و ۳۸۹٫

[۴]. سوره­ ی مؤمن (غافر)، آیه­ ی۱۸٫

[۵] . سوره­ ی انبیاء، آیه­ی ۱٫

[۶] . سوره­ ی مطففین، آیه­ ی۶٫

[۷] . سوره­ ی رعد، آیه­ ی۴۲٫

[۸] . سوره­ ی نبأ، آیه­ ی۳۹٫

[۹] . سوره­ ی روم، آیه­ ی۱۴٫

[۱۰] . سوره­ ی  ق، آیه­ ی۲۰

[۱۱] . سوره­ ی انعام، آیه­ ی۱۵٫

[۱۲] . سوره­ ی هود، آیه­ ی۳٫

[۱۳] . سوره­ ی صافات، آیه­ ی۲۰٫

[۱۴] . سوره­ ی ذاریات، آیه­ ی۶٫

[۱۵] . بحارالأنوار، جلد۸۲، صفحه­ ی۲۳٫

[۱۶] . سوره­ ی ق، آیه­ ی۴۲٫

[۱۷] . سوره­ ی نازعات، آیات۱۳ و ۱۴٫

[۱۸] . سوره­ ی قیامت، آیات ۲۲ تا ۲۵٫

[۱۹] . سوره­ی اعراف، آیه­ی۵۰٫

[۲۰] . سوره­ی هود، آیه­ی۱۱٫

[۲۱]. سوره­ ی الحاقه، آیه­ ی۱۹٫

[۲۲]. سوره­ ی فرقان، آیه­ ی۲۶٫

[۲۳] . سوره­ ی واقعه، آیات ۴۹ و ۵۰٫

[۲۴] . سوره­ ی ص، آیه­ ی۲۶٫

[۲۵] سوره­ ی دخان، آیه­ ی۴۰٫

[۲۶] . سوره­ ی  یس، آیه­ ی۵۹٫

[۲۷].  سوره­ ی تغابن، آیه­ی۹٫

[۲۸]. سوره­ ی زمر، آیه­ ی۵۶٫

[۲۹] . سوره­ ی ق، آیه­ ی۳۴٫

[۳۰] سوره­ ی نحل، آیه­ ی۲۹٫

[۳۱] . سوره­ ی کهف، آیه ­ی۱۱۰٫ 

  1. ن ظ

    فوق العاده مفید است. در این عصر کنونی که دنیا با تمام مظاهر زیبایی اش به انسان رو کرده است خواندن این مطالب برای بیداری مفید است.

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.


question