×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

 بسم الله الرحمن الرحيم 

 سؤال: لطفا در مورد آیه­ ی ۳۴ از سوره­ ی نساء توضیحی دهید و بفرمایید منظور از «وَ اضْرِبُوهُنَّ» چیست؟ 

پاسخ: خداوند متعال مي فرمايد: فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ وَ اللاَّتي‏ تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ وَ اضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبيلاً إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيًّا كَبيراً»[۱]

آیه­ ی شریفه وظایف خانم­ های صالح در حوزه ­ی زندگی زناشویی را بر می ­شمارد و می ­فرماید: زنان صالح زنانی هستند که در برابر همسر خود متواضع هستند «فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ»، و در غیاب شوهرشان اسرار و حقوق او را در مقابل حقوقی که خداوند برای آن­ ها قرار داده حفظ می­ کنند. «حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ»

در این میان برخی از خانم ­ها از انجام وظایف خود در قبال همسر تمرّد می ­کنند و زندگی خانودگی را در آستانه­ ی فروپاشی قرار می ­دهند «وَ اللاَّتي‏ تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ». با توجه به اهمیت فوق العاده­ ی پیوند زناشویی، اسلام به مردها توصیه می ­کند که با زبانی خوش همسر خود را موعظه کنند «فَعِظُوهُنَّ». اگر باز هم خانم به سرکشی و تمرّد ادامه داد و به وظایفی که برشمرده شد عمل نکرد، مرد می ­تواند در بستر، از همسرش دوری گزیند «وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ». یعنی در بستر باشد، اما به او پشت کند و اعتنایی به او ننماید. چنین رفتارهایی غالب خانم­ های سرکش را در برابر همسر و حقوق زناشویی، متواضع می­کند و آن ­ها را بر این می ­دارد تا به وظایف خود عمل کنند. اگر باز هم خانمی به سرکشی ادامه داد و حاضر به انجام وظایف خود نشد، دو راه در میان است. یا مرد همسر خود را طلاق دهد و همسری را برگزیند که مطیع و متواضع باشد و یا این­که شرایط موجود را اصلاح کند. پر واضح است که راه دوم عاقلانه ­تر و بهتر خواهد بود. وقتی خانم در برابر موعظه ­های صادقانه ­ی شوهر، مطیع نشد و وقتی که در برابر دوری گزیدن شوهر در بستر خواب هم با بی ­اعتنایی رفتار کرد، مرد می ­تواند همسر خود را کتک بزند تا دست از سرکشی بردارد و  بنیان خانوادگی را از هم نپاشد «وَ اضْرِبُوهُنَّ».

ذکر چند نکته:

۱)       در هر کدام از این سه مرحله، مرد باید کاملا عاقلانه رفتار کند و در هر جایی که دید همسرش مطیع شد، لجاجت نکند و به رفتارهای خود ادامه ندهد. در این صورت ادامه­ ی چنین رفتارهایی ظلم در حق خانم است و مورد رضایت خداوند نمی ­باشد. اگر مرد بخواهد با کینه­ ورزی از قدرت جسمی خود سوء استفاده کند و احساسات و عواطف همسرش را به بازی بگیرد، خداوند هم هشدار داده که قدرت من بالاترین قدرت­ ها است: «أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبيلاً إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيًّا كَبيراً».

۲)       مخاطب آیه­ ی شریفه، عقلا هستند نه دیگران! در مشکلات خانواگی گاهی اوقات شاهد هستیم که علّت عمل نکردن خانم ­ها به وظایف خود، نوع رفتار آقایان است. هر چند که در چنین حالاتی هم خانم­ ها باید به وظایف زناشویی خود عمل کنند، اما آقایان پیش از هر چیز باید موانعی را که به خاطر رفتار خودشان است، از سر راه همسر بردارند، تا همسرشان هم با خاطری آرام به وظایف خود عمل کنند. پیامبر اکرم (صلی­ الله ­علیه­ و آله) می ­فرماید: «إِنِّي أَتَعَجَّبُ مِمَّنْ‏ يَضْرِبُ‏ امْرَأَتَهُ‏ وَ هُوَ بِالضَّرْبِ أَوْلَى مِنْهَا؛ من تعجّب می­کنم از مردی که همسرش را کتک می ­زند و حال آن­که خودش به کتک خوردن سزاوارتر است.»[۲] آن حضرت در روایت دیگری می ­فرماید: «مَنْ ضَرَبَ امْرَأَةً بِغَيْرِ حَقٍّ فَأَنَا خَصْمُهُ‏ يَوْمَ‏ الْقِيَامَةِ لَا تَضْرِبُوا نِسَاءَكُمْ فَمَنْ ضَرَبَهُمْ بِغَيْرِ حَقٍّ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَ رَسُولَهُ؛ کسی که همسرش را به ناحق کتک بزند، من در روز قیامت طرف دعوای او خواهم بود. زن ­های خود را کتک نزنید، زیرا هر کس آن ­ها را به ناحق بزند، از خدا و پیامبرش نافرمانی کرده.»[۳]

۳)       گاهی اوقات آقایانی را می ­بینیم که فهم درستی از شخصیت و روحیات زن نداند و سطح انتظارشان از همسر ناصحیح است. برخی از آقان زود رنج و حساس هستند و با اندک رفتاری از طرف خانم، برآشفته می ­شوند. مخاطب آیه­ ی شریفه هم چنین افرادی نیستند. مرد باید علاوه بر همسری، برای خانم خود پدری کند و با محبت پدری و با صبر و شکیبایی با همسر خود رفتار نماید. این آیه در مورد جایی است که مانعی برای ابراز محبّت و تواضع خانم نیست و خانم بدون دلیل در برابر همسر موضع گیری می­ کند، و حاضر به پذیرفتن و اصلاح اشکالات رفتاری خود نیست.  

۴)       با توجّه به این که تفصیل و توضیح آیات قرآن کریم را باید در روایات معصومین (علیهم ­السلام) جستجوکرد، منظور از تنبیه بدنی در آیه ­ی شریفه، به معنی ترغیب به عصبانیت و خشونت ­های ناشی از آن نیست؛ بلکه منظور این است که مرد در عین رعایت آرامش و تسلّط بر رفتار خویشتن، صرفا به جهت اصلاح همسرش، تلنگری به وی بزند تا با تحریک کردن احساسات و عواطفش دست از تمرّد و سرکشی بردارد و وظایف خود را انجام دهد. احساسات ظریف خانم ­ها به گونه ­ای است که خیلی زودتر از آقایان تحریک می ­شوند. همان­گونه که یک خانم با یک حرف کوچک، به گریه می ­افتد، به همان صورت هم با تلنگری که بر جسمش وارد می ­شود، ممکن است دست از رفتار ناشایست خود بردارد و تمکین نماید.  

۵)       ممکن است برخی چنین دستوری را خلاف شخصیت انسانی زن و توهین به او بدانند. در جواب این افراد چنین می ­گوییم: «اوّلا این تنبیه بدنی در فضای همسر خانه، و به دور از چشم دیگران به معنای لکه ­دار کردن شخصیت زن نیست. ثانیا اگر چنین باشد، باید توجّه کنیم که شخصیت انسان­ ها در آگاهی از وظایف و عمل به آن­ ها تعریف می ­شود. زن و شوهری که با یکدیگر پیمان زناشویی می ­بندند، متعهّد شده ­اند تا پایبند به وظایف خود باشند و آن را به خوبی انجام دهند. حال وقتی یکی از آن ­ها از انجام وظایف خود شانه خالی کرد، و قانون هم راه ­کاری برای مسئولیت ­پذیر کردن وی ارائه داد، در این صورت لکّه دار شدن شخصیت وی به قانون خانواده در قرآن نسبت داده نمی ­شود، بلکه باید واقع­ نگر بود، و عامل لکّه­ دار شدن شخصیت وی را بی ­مسئولیتی و عمل نکردن به وظیفه­ ی زناشویی دانست. کسی که نمی ­خواهد به مسئولیت­ های زناشویی پایبند باشد، یا از ابتدا ازدواج نکند و یا این­که نگرش خود را به عنوان شرط ضمن عقد، با خواستگارش در میان بگذارد. اما کسی که ازدواج می ­کند وسعی دارد قوانین خود ساخته ­ی خود را به خانواده تحمیل نماید، در این صورت باید قانونی وجود داشته باشد، تا وی را از چنین نگرشی باز دارد.  

۶)       اگر آقایان در ادای حقوق خانم خود کوتاه کردند، آن­ها هم در قوانین اسلامی مجازات دارند. منتهی چون غالبا چنین کاری از عهده ­ی خانم ­ها خارج است، حاکم شرع موظف است تا از راه ­های مختلف (حتی تعزیر بدنی) آقایان را به ادای حقوق همسر خود وادار نمایند. داستان مردی که به همسر خود اجحاف کرده بود و حاضر به تسلیم در برابر حقوق او نبود، از نمونه­ های همین گفتار است. در این داستان، علی (علیه ­السلام) با شدّت عمل و حتی با تهدید به شمشیر، مرد را وادار به پذیرش و عمل به حقوق همسر خود کرد.   


[۱]. سوره­ ی نساء، آیه­ ی۳۴٫

[۲] . جامع الاخبار، صفحه­ ی۱۵۸٫

[۳] . ارشاد القلوب، صفحه­ ی۱۷۵٫ 

  1. کمکم کنيد

    سلام،خانمي بيست ساله هستم در دوران عقد به سر ميبرم همسرم تا به حال دوبار مرا کتک زده،آن هم فقط دربحث هاي ساده.مثلا ديروز در پارک وقتي بحثي بينمان پيش آمد شروع به کت زدن من در ملع عام کرده.الان نميدانم آيا اين موضوع را باخانواده ام مطرح کنم يا نه؟ضمن اينکه ايشان در کتک زدن من به خود افتخار ميکند و اضعان داشته کار درستي کرده و باز هم انجام خواهد داد،البته اين گفته هاي او در حين همان کتک زدن و خشم بوده نميدانم باور کنم حرفش را يا نه؟لطفا راهنمايي کنيد هم اکنون من بايد چه واکنشي از خود نشان دهم؟

    • احمد نباتی

      سلام بر شما
      با توجه به این که مورد شما مشاوره ای است با بنده تماس بگیرید.
      ۰۹۱۳۶۹۶۵۹۸۳

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.


question