بازدید کنندۀ گرامی! از حضورتان در سایت هم اندیشی دینی تشکر می کنم.
متأسفانه به علت مشغلۀ کاری فرصت پاسخگویی به سؤلات را ندارم، لطف کنید فعلا سؤالی مطرح نفرمایید.

بسم الله الرحمن الرحیم

تواتر حدیث منزلت در روایت های اهل سنت

حدیث منزلت به نقل از عمر بن خطاب:

سیوطی نقل می‌کند از ابن عباس که عمر بن خطاب گفت: «کُفُّوا عَنْ ذِکْرِ عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ» (از بدگویی به علی بن ابی طالب دست بردارید.) «فَإِنی سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ یَقُولُ : فِی عَلِیَ ثَلاَثُ خِصَالٍ» (من از پیامبر شنیدم که علی سه تا ویژگی دارد) «لأنْ یَکُونَ لِی وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ أَحَبَّ إِلَیَّ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَیْهِ الشَّمْسُ» (اگر یکی از این ویژگی ها در من بود، از تمام ثروت روی زمین برای من دوست داشتنی تر بود) «کُنْتُ أَنَا وَ أَبُوبَکْرٍ وَ أَبُو عُبَیْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ، وَ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ …» (من و ابوبکر و ابو عبیده جراح و تعدادی از صحابه بودیم که پیامبر اکرم بر علی بن ابی طالب تکیه کرده بود و دستشان را بر شانه حضرت زد و فرمود) «أَنْتَ یَا عَلِیُّ أَوَّلُ المُؤْمِنِینَ إِیمَانَاً» (علی! تو اوّلین کسی هستی که ایمان آوردی) «وَ أَوَّلُهُمْ إِسْلاَمَاً» (تو اوّلین کسی هستی که اسلام را پذیرفتی) «ثُمَّ قَالَ: أَنْتَ مِنی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسى» (فرمود جایگاه و رتبه ی تو نسبت به من، همانند جایگاه حضرت هارون است نسبت به موسی.) «وَ کَذَبَ عَلَیَّ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ یُحِبُّنِی وَ یُبْغِضُکَ» (پیامبر فرمود: دروغ می‌بندد بر من، هر کس گمان می‌کند من را دوست دارد ولی تو را دشمن می‌دارد.) (الحافظ جلال الدین عبد الرحمن السیوطی، جامع الأحادیث، ج ۱۶، ص ۲۴۴)

جناب سیوطی این روایت را از «حسن بن بدر» و از «حاکم» و از «ابن نجار» نقل می‌کند.

توجه: خیلی عجیب است که برخی از آقایان، فقره ی آخر روایت را سانسور کردند و در کتاب های خود ذکر نکردند. آن ها به رسم  امانت داری! عبارت «وَ کَذَبَ عَلَیَّ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ یُحِبُّنِی وَ یُبْغِضُکَ» (پیامبر فرمود: دروغ می‌بندد بر من، هر کس گمان می‌کند من را دوست دارد ولی تو را دشمن می‌دارد.) را از کتاب های خود حذف کردند و از نقل آن خودداری نمودند. از جمله آقای صالحی شامی در سبل الهدی و الرشاد جلد ۱۱ صفحه ۲۹۲ و بعضی دیگر از علمای اهل سنت.

در روایت دیگری ابن عساکر از «سوید بن غفلة» نقل می کند که عمر بن خطاب «أنَّه رأی رَجُلاً یَسُبُّ عَلیاً» (مردی را دید که علی را دشنام می داد) «فقال إنّی أظُنُّکَ مُنافِقاً» (عمر گفت من نظرم این است که تو منافق هستی، چون از پیامبر اکرم شنیدم که فرمود) «إنَّما عَلیٌّ مِنِّی بِمَنزِلَةِ هَارُونَ مِن مُوسی إلَّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی» (همانا رتبه ی علی نسبت به من، همانند رتبه و جایگاه هارون است نسبت به موسی؛ جز این که بعد از من دیگر پیامبری نیست.)

 حدیث منزلت به نقل از ابن عباس: 

عمر بن ابی عاصم از ابن عباس نقل می کند که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به علی بن ابی طالب (علیه السلام) فرمود: 

«أنت منی بمنزلة هارون من موسى» (جایگاه تو نسبت به من همان جایگاه هارون نسبت به موسی است) «إلا أنک لست نبیا» (جز اینکه تو پیامبر نیستی) «إنه لا ینبغی أن أذهب» (من از مدینه شایسته نیست بیرون بروم ) «إلا و أنت خلیفتی فی کل مؤمن من بعدی» (مگر اینکه تو خلیفه و جانشین بعد از من در حق تمام مؤمنان هستی)  (السنة لابن أبی عاصم، ج ۲، ص ۵۶۵)

توجه: آقای البانی هم در ذیل رویات می‌گوید: سند این روایت حسن و معتبر است.

باز جناب طبرانی از مجاهد از ابن عباس همین روایت را نقل می‌کند. (سلیمان بن أحمد بن أیوب أبو القاسم الطبرانی، المعجم الکبیر ، ج ۱۲، ص ۹۸)  

حدیث منزلت به نقل از ابوسعید خدری:

احمد بن حنبل از عطیة عوفی که از ابو سعید خدری نقل می‌کند که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: «أنت منی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ من مُوسَى الا انه لاَ نبی بعدی» (مسند أحمد بن حنبل، ج ۳، ص ۳۲)

توجه: هیثمی بعد از اینکه روایت را نقل می‌کند، می‌گوید: عطیه ی عوفی در سند این روایت هست، یحیی بن معین او را توثیق کرده است، احمد و جماعتی او را تضعیف کردند و بقیه ی رجال احمد رجال صحیحین است.

این حجر در مورد عطیه ی عوفی می گوید: «و کان ثقة إن شاء الله و له أحادیث صالحة.» (العسقلانی الشافعی، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل ، تهذیب التهذیب ، ج ۷ ، ص ۲۰۱)

ترمذی بعد از نقل روایتی که در سند آن عطیه عوفی وجود دارد می‌گوید :«هذا حَدِیثٌ حَسَنٌ صَحِیحٌ» (الترمذی السلمی ، محمد بن عیسى أبو عیسى (متوفای۲۷۹هـ) ، الجامع الصحیح سنن الترمذی ، ج ۴ ، ص ۶۷۰ ، ح ۲۵۲۲)  

ملا علی قاری می‌گوید: «عطیة بن سعد العوفی، و هو من أجلاء التابعین» (عطیه از بزرگان تابعان است.) (ملا علی القاری ، علی بن سلطان محمد (متوفای۱۰۱۴هـ) ، شرح مسند أبی حنیفة ، ج ۱ ، ص ۲۹۲)

جناب ترمذی بعد از نقل حدیثی که عطیه عوفی است می‌گوید: «هذا حَدِیثٌ حَسَنٌ صَحِیحٌ» (الترمذی السلمی ، محمد بن عیسى أبو عیسى (متوفای۲۷۹هـ) ، الجامع الصحیح سنن الترمذی ، ج ۴ ، ص ۶۷۰ ، ح ۲۵۲۲)

جناب البانی در صحیح سنن ابن ماجه می‌گوید: «این روایت صحیح است، با اینکه عطیه عوفی در آن است.»

باز در سنن ابن ماجه آقای البانی می‌گوید: «روایت صحیح است با اینکه عطیه عوفی در سند روایت است.»

نسبت به عطیه عوفی اشکالی وجود ندارد، مضاف بر اینکه آقایان می گویند: اگر عده ای یک روای را توثیق کنند و عده ی دیگی تضعیف، روایت او حسن است. یعنی روایت معتبر است.  

حدیث منزلت به نقل از امّ سلمه:

در حدیث مفصلی از عامر بن سعد بن ابی وقاص است که ام سلمه نقل می کند: «أما ترضى أن تکون منی بمنزلة هارون من موسى» (مسند أبی یعلى  ج ۱۲، ص ۳۱۰) 

حدیث منزلت به نقل  از سعد بن ابی وقاص:

این روایت خیلی مفصل است و در صحاح هم آمده است که روای می‌گوید: پیش سعد بن ابی وقاص رفتم و گفتم چنین رواتی به گوشم خورده، آیا صحت دارد؟ سعد گفت: بله! من خودم از پیامبر شنیدم که فرمود: «أنت منی کهارون من موسى، ما تنکر أن یقول لعلی هذا» (آیا برایت تعجب آور است که علی همچنین فضیلتی داشته باشد؟) «و افضل من هذا» (علی افضل از این هم هست.) (محمد بن مکرم بن منظور الأفریقی المصری ، مختصر تاریخ دمشق، ج ۵، ص ۳۸۸)  

حدیث منزلت به نقل از اسماء بنت عمیس:

اسماء، ابتدا همسر جعفر طیار بود بعد از آن همسر ابوبکر شد و بعد از او همسر امیرالمؤمنین (سلام الله علیه) شد. ایشان می‌گوید از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) شنیدم که فرمود: «یا علی أنت منی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ بن مُوسَى الا انه لیس بعدی نبی» (مسند أحمد بن حنبل، ج ۶، ص ۴۳۸)

توجه: هیثمی هم می‌گوید: روایت صحیح است.

حدیث منزلت به نقل از جابر بن عبدالله انصاری

جابر می‌گوید پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به علی (علیه السلام) فرمودند: «أما ترضى أن تَکونَ مِنّی بِمَنزِلَةِ هَارُونَ مِن مُوسى إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدِی» (آیا راضی نیستی که جایگاه و منزلت تو در نزد من، همانند منزلت هارون در نزد موسی باشد؟! مگر اینکه بعد از من نبی دیگری نیست) «وَ لَو کانَ لَکُنتَه» (البته اگر پیامبری بعد از من بود، یا علی تو همان پیامبر بودی.) (تاریخ مدینة دمشق، ج ۴۲، ص ۱۷۶)  

حدیث منزلت به نقل از جابر بن سمرة

ابن عساکر از جابر بن سمره نقل می‌کند که پیامبر اکرم فرمود: «علی منی بمنزلة هارون من موسى غیر أنه وقال خیثمة» خیثمه می‌گوید: «إلا أنه لا نبی بعدی» (تاریخ مدینة دمشق، ج ۴۲ ، ص ۱۷۸)  

حدیث منزلت به نقل از امیرالمؤمنین علی (علیه السلام)

حدود ده روایت از امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) در این زمینه وجود دارد. راوی می گوید: «دخل علی سفیان الثوری فقلت له حدثنی بأحسن فضیلة لعلی» (در زمان مهدی عباسی از سفیان ثوری سوال کردیم بالاترین حدیثی که در فضیلت علی آمده است برای ما بیان کن) سفیان ثوری گفت: سلمة بن کهیل از حجیة عدی از علی بن ابیطالب نقل کرد که پیامبر اکرم فرمود:«أنت منی بمنزلة هارون من موسى إلا أنه لا نبی بعدی.» (تاریخ مدینة دمشق، ج ۴۲، ص ۱۶۸)  

حدیث منزلت به نقل فاطمه بنت حمزة

کریمه بنت عقبه می‌گوید از فاطمه بنت حمزه شنیدم که من نزد پیامبر بودم و پیامبر فرمود: «علی منی بمنزلة هارون من موسى إلا أنه لا نبی بعدی» (تاریخ مدینة دمشق، ج ۴۲، ص ۱۸۶)

حدیث منزلت به نقل ابوهریره

ابن عساکر با سند خودش از ولید بن رباح از ابوهریره نقل کرده است که پیامبر اکرم فرمود: «أنت منی بمنزلة هارون من موسى إلا النبوة.» (تاریخ مدینة دمشق، ج ۴۲، ص ۱۷۱)

در روایت دیگری ابن عساکر از سعید مقبری نقل می‌کند از پدرش از ابوهریره که پیامبر اکرم فرمود: «أما ترضى أن تکون منی بمنزلة هارون من موسى إلا أنه لا نبی بعدی.» (تاریخ مدینة دمشق، ج ۴۲ ، ص ۱۷۲)

ابن عساکر می گوید: این روایت  از «سعد بن ابی وقاص»، «عمر بن خطاب»، «علی بن ابی طالب»، «ابوهریره»، «ابن عباس»، «عبدالله جعفر»، «معاویه بن ابی سفیان»، «جابر بن عبدالله انصاری»، «ابوسعید خدری»، «براء بن عاذب»، «زید بن ارقم»، «جابر بن سمره»، «انس بن مالک» خادم رسول الله، «زید بن ابی عوفی»، «حبیشی بن جنادة» ، «حبش بن جراده»، «ابی الطفیل»، «اسماء بنت عمیس»، «ام سلمة»، «فاطمة بنت حمزة».  

 

سند حدیث منزلت:

حدیث منزلت نیازی به بررسی سندی ندارد؛ چرا که روایت آن در صحیحین (صحیح مسلم و صحیح بخاری) با تعابیر و سندهای مختلف ذکر شده است.

جناب مزی که از علمای شاخص رجالی اهل سنت است، وقتی به حدیث منزلت می رسد می گوید: «هو من أثبت الآثار و أصحِّها» (این حدیث از ثابت ترین و صحیح ترین روایات است) (تهذیب الکمال – المزی – ج ۲۰ ص ۴۸۳)

ما در این نوشتار حدیث منزلت را از زبان ۲۰ نفر از صحابه ای که این حدیث را به مناسبت های مختلف نقل کرده اند، ذکر  کردیم. حدیث منزلت را نزدیک به ۳۰ نفر از زبان اصحاب رسول خدا نقل کرده اند و بعضی هم در مورد آن ادعای تواتر کرده اند. 

ابن تیمیه می‌گوید: «تعدد الطرق وکثرتها یقوى بعضها بعضا حتى قد یحصل العلم بها» (اگر یک حدیثی با سندهای متعدّد آمد، همدیگر را تقویت می‌کند، به طوری که انسان یقین پیدا می‌کند.) «و لو کان الناقلون فجارا فساقا» (اگر چه ناقلین این سندها فاجر و فاسق هم باشند) «فکیف إذا کانوا علماء عدولا» (تا چه رسد به آنجایی که ناقل آن علمای عدول باشند.) (مجموع الفتاوى، ج ۱۸، ص ۲۶)

همچنین جناب محمد بن اسماعیل کهلانی تعبیرش در مورد حدیث «اقتدوا بالذین من بعدی ابی بکر و عمر» (بعد از من به ابوبکر و عمر اقتدا کنید) می‌گوید:

تمام طُرق و سندهایی که دارد ضعیف است. «إلّا أنّه یُقَوّی بَعضُها بَعضا» (البته این سندها مختلف همدیگر را تقویت می‌کند».

یعنی از سه یا چهار حدیث ضعیف کنار هم قرار گیرند، یکدیگر را تقویت می کنند، و تبدیل به حدیث مستفیض می شود. (محمد بن إسماعیل الصنعانی الأمیر الوفاة: ۸۵۲ ، سبل السلام  ج ۲ ، ص ۱۱)

جناب سید صابر که الان کتاب های او در دانشگاه کشورهای عربی تدریس می‌شود در فقه السنة نسبت به یک حدیث که بیان شده است می‌گوید:

«و ان کانت ضعیفة» (این احادیث هر چند تک تک آن ها ضعیف هستند) «إلّا أنّهُ یُقَوّی بَعضُها بَعضاً» (امّا یکدیگر را تقویت می کنند) (فقه السنه، ج۲، ص۵۷)

جناب البانی هم همین تعبیر را در تمام المنة می‌آورد و می‌گوید:

در باب آثاری است مرسل و مسند ولی «یقوّی بعضها بعضا» (تمام المنة – محمد ناصر الألبانی – ص ۳۷۵)

بنابراین با توجه به مطالبی  که  ذکر شد، دیگرا راهی برای انکار حدیث منزلت باقی نمی ماند.

(برگرفته از سخنان آیت الله حسینی قزوینی در شبکه ی ولایت با اندکی تصرف و ویراستاری)

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم.
نوشته های مرتبط :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 1105
  • بازدید دیروز: 4607
  • بازدید سال: 1517985
  • کل نوشته‌ها: 1274
  • کل دیدگاه‌ها: 3791
عکس های متنوع تصادفی