بازدید کنندۀ گرامی! از حضورتان در سایت هم اندیشی دینی تشکر می کنم.
متأسفانه به علت مشغلۀ کاری فرصت پاسخگویی به سؤلات را ندارم، لطف کنید فعلا سؤالی مطرح نفرمایید.

بسم الله الرحمن الرحیم

برگرفته از کتاب «آیین شکوفایی» نوشته ی «احمد نباتی» مدیر سایت

سرتاسر زندگی ما آمیخته با مسؤولیت ­هایی است که در قبال پروردگار عالم و دیگران داریم. فرزندان ما باید بیاموزند در زندگی خود مسؤولیت ­پذیر باشند تا از عهده­ ی این مسؤولیت­ ها به در آیند. اگر ما در تربیت فرزندان ­مان کوتاهی کنیم و آن­ ها را مسؤولیت ­پذیر بار نیاوریم، کودکان ­مان در آینده نه می­ توانند وظیفه­ ی بندگی خود را انجام دهند، و نه می ­توانند به دیگر وظایف فردی، خانوادگی و اجتماعی خود عمل کنند. 

چند نکته

۱)  محبّت بی ­جا، مانع حسّ مسؤولیت­ پذیری 

اگر در محبّت به فرزندانمان زیاده ­روی کرده و اجازه ندهیم روی پای خود بایستند، به حس مسؤولیت ­پذیری در آن ها لطمه­ ی شدیدی وارد کرده ­ایم. پرنده ­ای که به صورت غریزی مسؤولیت پرورش جوجه­ ی خود را به عهده می ­گیرد، تمام توان خود را به کار می ­گیرد تا از آن ها مراقبت کامل داشته باشد. این پدر و مادر مهربان که تمام وقت خود را صرف غذا دادن به جوجه­ های خود می ­نمایند، وقتی احساس می­کنند وقت آن رسیده که آن ها مستقل باشند و روی پای خود بایستند، آن ها را از آشیانه به بیرون انداخته تا پرواز کنند و خود در جستجوی غذا برآیند. برخی از والدین تا این حد هم بینش صحیحی در مورد فرزندانشان ندارند و بر این گمانند که کودکانشان تا آخر عمر باید وابسته بمانند.

۲) واگذاری مسؤولیت به کودکان

ما باید به تدریج و با در نظر گرفتن توانمندی فرزندانمان، کارهایشان را به خودشان واگذار کنیم. پوشیدن لباس و جوراب، مرتب کردن کمد، جمع ­آوری وسایل شخصی و اسباب­ بازی­ها از کارهایی هستند که باید به فرزندانمان بیاموزیم و به تدریج به آن ها واگذار نماییم. البته توجّه کنیم مسؤولیت ­هایی که انجام آن دقت خاصی می ­طلبد، به یکباره به فرزندانمان نسپاریم. چون ممکن است کودکان ما گمان کنند آن ها را دوست نداریم و این کار به خاطر بی­ توجهی به آن ها است. مسؤولیّت ­هایی که به فرزندانمان می ­سپاریم باید متناسب با رشد شناختی، اجتماعی، روانی و معنوی کودکانمان باشند. 

۳) کمک گرفتن از کودک در کارهای خانه

شایسته است که ـ هر چند به صورت تصنّعی ـ به کودکانمان اجازه دهیم تا در انجام برخی از کارهای خانه سهیم شوند. به عنوان مثال وقتی بار سنگینی بر می­ دایم از کودک خود بخواهیم که دست خود را به بار بگیرد و وانمود کنیم که او هم در انجام کار سهم خوبی داشته است. با این کار علاوه بر آن که به او شخصیّت و احساس ارزشمندی داده­ایم، به او آموخته ­ایم تا در آینده نسبت به کارهای خانه، فردی مسؤولیت ­پذیر باشد.    

۴) نظارت بر حُسن انجام مسؤولیت

وقتی کاری را به فرزندا­نمان سپردیم، بر حسن انجام آن نظارت داشته باشیم تا آن را به بهترین وجه ممکن انجام دهد. اگر کودکانمان، ما را ناظر بر انجام وظایف خود نبینند، ممکن است در انجام آن ها کوتاهی کرده و عادت کنند مسؤولیت ­های خود را به صورت ناقص انجام دهند همچنین اگر فرزندانمان در انجام وظایفشان کوتاهی کردند، به آن ها تذکر دهیم و اجازه ندهیم دوباره چنین کاری انجام دهند. 

۵) عادت ندادن کودک به گرفتن پاداش

دقّت داشته باشیم که برای انجام مسؤولیت­ های فرزندانمان به صورت مکرّر به آن ها پاداش ندهیم. اگر چنین کاری انجام دهیم کودکان ما به جای عادت به مسؤولیت­ پذیری، مشتاق گرفتن پاداش می­ شوند. به عبارت دیگر، استفاده از پاداش ­های کلامی و گاه غیرکلامی اشکالی ندارد، منتهی نباید تشویق ­ها پی­در­پی و یکنواخت صورت گیرد؛ چرا که در این صورت، انگیزه­ های درونی کودک خاموش شده و به جای تقویت حسّ مسؤولیت ­پذیری، به باج ­گیری خو پیدا خواهد کرد.  

۶) تشویق کودک برای جبران­ کارهای ناقص

وقتی فرزندانمان مسؤولیت خود را به صورت کامل انجام ندادند، از خودشان بخواهیم کارشان را تکمیل کنند و هرگز به جای آن­ها کارشان را به اتمام نرسانیم. 

۷) اقدام به موقع در واگذاری مسؤولیت به کودک

برخی از والدین با اذعان به واگذاری مسؤولیت به فرزندانشان، خیلی دیر اقدام به این کار می­کنند. آن ها با این توجیه که فرزندشان هنوز آمادگی انجام مسؤولیت ­های خود را ندارد، همچنان کارهایش را انجام می ­دهند. توجه داشته باشیم که اگر طریقه ­ی پوشیدن لباس را در شش سالگی به فرزندانمان نیاموزیم، آموختن این کار در نه سالگی هیچ فایده­ ای نخواهد داشت و نمی ­تواند او را به سوی مسؤولیت ­پذیری سوق دهد. اگر مرتب­کردن وسایل شخصی را از همان زمان طفولیّت که گوش به فرمان ما است به او نیاموزیم، دیگر نمی­ توانیم به راحتی او را قانع به انجام مسؤولیت ­هایش نماییم. 

۸) آشنا کردن کودک با مسؤولیت ­های اصلی خود

هر یک از زن و شوهر در قبال خانه و خانواده­ ی خود مسؤولیت دارند و باید مسؤولیت خود را به بهترین وجه ممکن ایفا کنند. وقتی حضرت علی (علیه ­السلام) با حضرت زهرا (سلام ­الله ­علیها) ازدواج کرد، پیامبر اکرم (صلی ­الله­ علیه ­و آله) این مسؤولیت­ ها را بین آن ها تقسیم کردند. در این تقسیم­ بندی کارهای بیرون از منزل را به دامادشان و کارهای داخل خانه را به دخترشان سپردند. ما هم باید فرزندانمان را به گونه­ ای تربیت کنیم که با مسؤولیت ­های اصلی خود آشنا باشند و بتوانند به نحو شایسته آن را انجام دهند. به همین دلیل فرزندان خود را متوجه وظیفه­ ی اصلی خود کرده و آن ها را طوری تربیت کنیم که آمادگی لازم برای انجام این وظایف را داشته باشند. به تدریج کودکانمان را با مسؤولیت­ هایی که در آینده با آن مواجه می ­شوند آشنا کنیم تا هنگام برخورد با این مسؤولیت ­ها با آن بیگانه نباشند. به گونه ­ای با فرزندانمان را آموزش دهیم که دخترهای ما قبل از ازدواج کدبانویی با تجربه  برای خانه باشند و پسرهای ما هم بتوانند از عهده ­ی کارهای بیرون از خانه برآیند.

۹) مسؤولیت ­پذیر بودن والدین

یکی از مهم­ ترین روش­ های مسئولیت ­آموزی به کودکان، یادگیری مشاهده ­ای و الگویی از والدین است. بنابراین، والدینی که خود در انجام مسؤولیت ­هایشان سستی می ­ورزند توفیق چندانی در مسؤولیت ­پذیر ­کردن کودکان خود نخواهند داشت.

۱۰) الگودهی صحیح به کودکان

همان­ گونه که گفته شد فرزندان ما در مسؤولیت ­هایی که در زندگی آینده­ ی خود به عهده می­ گیرند تا حد زیادی والدین را الگوی رفتاری خود قرار می ­دهند. از طرفی در برخی از خانواده ­ها بنا بر دلیل خاصی جای مسؤولیت ­های زن و مرد عوض شده یا این که زن و مرد در حوزه­ ی مسؤولیت­ های یکدیگر ورود پیدا کرده ­اند.

به عنوان مثال در خانه ­ای که مادر در کنار پدر کار می ­کند، طبیعی است که پدر هم متقابلا نیمی از کارهای خانه را انجام دهد. یا در خانه ­ای که پدر فوت کرده یا قدرت کار کردن ندارد، ممکن است مادر مجبور باشد علاوه بر انجام وظیفه ­ی مادری، کارهای بیرون از خانه را هم به عهده گیرد. وقتی فرزندان ما در چنین خانه ­ای رشد کنند، ممکن است تصور کنند این وظیفه­ ی همسرشان است که همه­ ی این کارها را انجام دهد. چنین تصوری می ­تواند زمینه­ ی اختلافات خانوادگی و ظلم به همسر را فراهم آورد.

روی همین اساس ضرورت دارد چنین والدینی فرزندانشان را کاملا توجیه کرده و وظایف عرفی و طبیعی را به آن ها یادآور شوند و حتی به مرور از آن ها بخواهند تا برخی از آن وظایف را انجام دهند.[۱]  


[۱]. تذکر: درست است که هر یک از زن و مرد وظایفی دارند؛ اما این مطلب بدان معنا نیست که اعتنایی به وظیفه­ ی طرف مقابل نداشته باشد و با او همکاری نداشته باشد. لذا وقتی مرد وارد خانه می­ شود، پسندیده است تا حد امکان کمک­کار همسر خود بوده و در انجام وظایف منزل، او را یاری رساند. جهت کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه مطالعه ­ی کتاب «آیین همسرداری» نوشته­ ی آیت ­الله ابراهیم امینی توصیه می ­شود.  

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم.
نوشته های مرتبط :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 3208
  • بازدید دیروز: 4318
  • بازدید سال: 1625061
  • کل نوشته‌ها: 1274
  • کل دیدگاه‌ها: 3797