بسم الله الرحمن الرحیم

برگرفته از کتاب «آیین شکوفایی» نوشته ی «احمد نباتی» مدیر سایت

امر و نهی لازمه­ ی تربیت است و بدون در نظر گرفتن آن نمی­ توان حلقه­ ی تربیتی کودک را کامل دید. البته توجه داشته باشیم که افراط و تفریط در امر و نهی، موجب بروز مشکلات فراوانی در کار تربیتی فرزندان ما خواهد شد.

زیاده­روی در امر و نهی: اگر در امر و نهی زیاده­ روی کنیم ممکن است فرزندانمان دچار خودکم ­بینی شده و اعتماد به نفس خود را از دست بدهند. چنین بچّه ­هایی جرأت بروز دادن خلاقیّت خود را نداشته و دوست دارند به جای آنکه روی پای خود بایستند، دنباله ­رو و تابع دیگران باشند. همچنین با زیاده ­روی در امر و نهی ممکن است کودک به ستوه آمده و والدین خود را موجوداتی آزار دهنده و بی ­منطق ببینند. در چنین شرایطی ممکن است کودک از اطاعت والدین خود شانه خالی کند و مقابلشان بایستند.

ضرورت توجه به دو نکته

۱٫ سلب نکردن آزادی از کودکان:

نباید نسبت به همه­ ی رفتارهای فرزندانمان حساس باشیم. باید بگذارید بچّه ­ها قدری آزاد باشند و آزادانه به بازی و فعالیت ­های دیگر خود بپردازند. به هر حال وقتی کودک بازی می ­کند، ممکن است اتاق خود را نامرتب نماید و حتی ممکن است تا حدّی لباس خود را هم کثیف کند. در این صورت اگر بخواهیم مدام بالای سر بچه ­ها بایستیم و امر و نهیشان کنیم، هم لذت بازی را از آن ها گرفته ­ایم، و هم آن ها را آماده ­ی قیام علیه خود نموده­ ایم. بهترین راه­کار این است که بگذاریم بازی کنند؛ اما بعد از بازی به آن ها آموزش دهیم اطاقشان را مرتب کنند.  

۲٫ استفاد­ی حدّاقلی از امر و نهی:

جهت استفاده نکردن از امر و نهی بی­ مورد، می­ توانیم از روش­ های جایگزین استفاده کنیم.

  • به جای آن که به فرزندمان بگوییم: «اطاقت را مرتب کن!» بهتر است بگوییم: «عزیزم! بهتر نیست اطاقت را مرتب کنی!» با این روش هم به او گوشزد کرده ­ایم تا وظایفش را انجام دهد، هم آمرانه با او صحبت نکرده­ ایم و هم شخصیتش را مورد تکریم قرار داده­ایم.
  • یکی دیگر از روش­ های جایگزین، ورود به دنیای بازی کودکان است. هنگام بازی با کودک می ­توانیم وظایف کودکانمان را به اسباب بازی ­های او گوشزد کنیم و با امر و نهی کردن عروسکش به او یاد دهیم که باید به وظایف خود عمل کند. مثلا به عروسکش بگوییم: «اطاقت را مرتب کردی؟ یک عروسک خوب باید اطاق مرتبی داشته باشد.» وقتی کودک ما چنین صحبت  ­هایی را می­شنود می­ آموزد که باید به وظایف خود عمل  کرده و در انجام آن ها کوتاهی نکند. ­مورد 
  • روش دیگر این است که با فرزندانمان برای انجام مسئولیت­ ها مسابقه بگذاریم. مثلا به جای آن­که بگوییم: «اطاقت را مرتب کن!» بگوییم: «یک مسابقه! ببینم کدام یکی از ما اطاقمان را زودتر و بهتر مرتب می­ کنیم؟» بعد شما به اطاق خودتان بروید و فرزند شما هم به اطاق خود می ­رود تا در مسابقه برنده شود. با این روش نه تنها به فرزندمان آموخته ­ایم که به وظایفش عمل کند؛ بلکه انجام مسؤولیت را هم برای او شیرین کرده­ایم.  

کوتاهی در امر و نهی

کوتاهی در امر و نهی کودک هم موجب می­شود تا بچّه­ ها از تعادل رفتاری خارج شده و بدون این که والدین را ناظر بر رفتار خود ببینند دست به هر کاری بزنند و از انجام برخی از کارهای واجب خود غفلت نمایند. همچنین موجب می­شود تا کودکانمان بد عادت شده و گمان کنند والدین حقّ هیچ گونه اظهار نظری در مورد رفتار آنها را نخواهند داشت. در چنین صورتی وقتی والدین بخواهند در مقابل اشتباهات رفتاری فرزندانشان واکنش نشان دهند و به آن ها تذکر دهند، فرزندان رو در روی آن ها ایستاده و به گمان این که والدین پا را از گلیم خود فراتر گذاشته و آزادی آنها را زیر سؤال برده­اند، با آن ها برخورد خواهند کرد!

مادری می­گفت: پسری دارم که تازه از سربازی آمده است. به پدر پیرش پیله کرده که باید برایم پژو ۲۰۶ بخری! در حالی که ما زندگی متوسطی داریم و پدرش حتی نتوانسته برای خانواده­ ی خود وسیله­ ی نقلیه بخرد. هر چیزی هم می ­خواهد آنقدر پیله می­ کند تا به خواسته ­اش برسد. وقتی در برابر خواسته­ های زیاده طلبانه ­اش مقاومت می­ کنم هر چیزی در اطرافش هست می­ شکند و از خانه بیرون می ­زند. خلاصه مانده ­ام که با او چه کار کنم؟ برادر کوچکش هم که پانزده سال بیشتر ندارد، قدم در جاپای او گذاشته و همانند او رفتار می­کند.  

وقتی این خانم ماجرای زندگی خود را بیان می­کرد به دنبال علت مشکل بودم. لذا در میان سؤالات خود پرسیدم: «پدر در مقابل این رفتار فرزندانش چه واکنشی نشان می­دهد؟»

او گفت: از همان اوّل هیچ کاری با بچّه­ ها نداشت و می­ گفت: نباید بچه را امر و نهی کرد. باید بگذارم خودش متوجه شود!  

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم و از محضر اساتیدی چون: آیت الله العظمی وحید خراسانی، آیت الله سید احمد خاتمی و آیت الله محمد عندلیب همدانی استفاده کردم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم و در این رابطه هم دارای تألیفاتی هستم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما