بازدید کنندۀ گرامی
با توجه به مسافرتی که در پیش دارم، تا هفته آینده از پاسخگویی به سؤالات شما معذورم.

بسم الله الرحمن الرحیم  

برگرفته از کتاب «آیین شکوفایی» نوشته ی «احمد نباتی» مدیر سایت

اعمالی که انسان انجام می­دهد علاوه بر آن که تعیین ­کننده­ ی جایگاه او در عالم آخرت است، در زندگی دنیوی فرزندان و نسل او هم تأثیرگذار خواهد بود. اگر این اعمال، صالح باشد، طبعا نسل او هم از برکات دنیوی این عمل برخوردار خواهند شد و اگر این اعمال، اعمالی ناصحیح باشند، نسل او در زندگی دنیوی، دچار زحمت و مشقّت خواهد شد.   

پیامبر اکرم (صلی­ الله ­علیه ­و ­آله) فرمود: «وقتی بنده ­ای از بندگان صالح خداوند از دنیا می ­رود، خداوند، جانشین او در میان خانواده و فرزندانش خواهد شد و جای او را پر خواهد کرد، هر چند که خانواده ­ی او، زشت کردار و گنه­ کار باشند.»[۱]

شعاع بازتاب اعمال آدمی، آن قدر زیاد است که ممکن است به یک یا دو نسل هم بسند ه نکند و نسل­ های دور او را نیز فرا گیرد. امام صادق (علیه ­السلام) فرمود: «خداوند تا هزار سال، فرزندانی را که از نسل مؤمن هستند، حفظ می­ کند[۲] 

تربییت دینی کودک . هم اندیشی دینینمونه­ ی عینی این روایت داستان حضرت خضر با حضرت موسی (علیه­ السلام) بود. وقتی این دو بزرگوار در ادامه­ ی سفر خود، گرسنه و تشنه به روستایی رسیدند و از مردم آن روستا تقاضای آب و غذایی کردند، مردم از پذیرایی این دو ولیّ خدا امتناع کردند و آن ها به ناچار در کنار دیواری به استراحت پرداختند.

ناگهان حضرت خضر رو به موسای کلیم کرده و گفت: «خوب است این دیوار را تعمیر کنیم!» بعد هر دو مشغول تعمیر دیوار شدند. بعدها حضرت خضر در باب حکمت این کار فرمود:

«این دیوار متعلق به دو کودک یتیم بود که پدر آن ها گنجی در آن پنهان کرده بود. اگر این دیوار را به حال خود رها می­ کردیم، به زودی خراب می­شد و دیگران با مشاهده­ ی گنج، اموال این دو کودک را غارت می ­کردند. به همین دلیل آن را تعمیر کردیم تا وقتی خودشان به سنّ رشد رسیدند، و برای تعمیر دیوار اقدام کردند آن ثروت به خودشان برسد.»

حضرت خضر در ادامه فرمود: «علّت این خدمتی که به آن دو کودک کردیم آن بود که پدر آن ها مرد صالحی بود.»

امام صادق (علیه ­السلام) فرمود: «منظور از پدر آن ها، یکی از اجدادشان بود که هفتصد سال قبل زندگی می­کرد.»[۳]     

در بیانی دیگر امام صادق (علیه ­السلام) برای توجه دادن به آثار و تبعات اعمال مثبت و منفی می ­فرماید:

«زمانی که حضرت خضر آن دیوار را تعمیر کرد، خداوند متعال به حضرت موسی (علیه ­السلام) چنین  وحی کرد: “من با فرزندان، با توجه به اعمال و رفتار پدرانشان رفتار می­ کنم. اگر رفتار والدین خوب باشد، با فرزندان آن ها هم همانند رفتار پدرشان رفتار خواهم کرد و اگر رفتار والدین ظالمانه و زشت باشد، با فرزندانشان هم همان گونه رفتار خواهم کرد.” [بعد فرمودند:] «زنا نکنید که اگر چنین کردید، همسرانتان نیز زنا خواهند کرد.» [و در ادامه، حضرت به این قاعده­ اشاره کردند که:] به هر صورتی که رفتار کنید با شما همان­گونه رفتار خواهد شد.»[۴] 

همچنین امام صادق (علیه ­السلام) فرمود:

«کسی که به یتیمی ظلم کند، خداوند، کسی را بر او  مسلّط می­کند که به او یا به فرزندان و یا به فرزندان فرزندانش ظلم کند.»[۵]

راوی می ­گوید: اگر پدر ظلم می­کند، چرا فرزند جزای ظلم پدر را بدهد!

امام صادق (علیه­ السلام) فرمود: خداوند در قرآن می ­فرماید:

«و باید بترسند (از مکافات عمل خود) کسانى که اگر کودکان ناتوان از خود باقى مى ‏گذارند بر آنان بیم دارند، پس باید از خدا بترسند و (در حقّ ایتام مردم) سخن به اصلاح و درستى گویند.»[۶]

تذکر:

۱٫ یکی از حکمت ­های این کار، جنبه ­ی بازدارندگی آن است. یعنی خداوند به همه هشدار می­ دهد که مبادا به قدرت و تمکّن خود غرّه شوید و به دیگری ظلم کنید! چرا که حتما جزای ظلم خود را در همین دنیا خواهید دید؛ یا شما و یا جگرگوشه ­های شما. پس دست از ظلم و سرکشی بکشید.

۲٫ عقابی که در این آیات و روایات مطرح است، عقاب اخروی نیست؛ بلکه منظور سختی شرایط زندگی دنیوی است. پس خداوند متعال به خاطر گناه والدین، هیچ کس را مؤاخذه نخواهد کرد. منتهی سنّت خداوند بر این امر است که در تعیین نوع زندگی دنیوی افراد (که کاری با آخرت ندارد) اعمال و رفتار والدین را هم دخیل بداند. 

۳٫ ممکن است کسی بپرسد اگر والدین گناه می ­کنند، فرزند آن ­ها چه گناهی کرده که به پای آن­ ها بسوزند؟! در جواب این نکته را ذکر می­ کنیم که عالم خلقت، عالم علت و معلولی است و در چنین عالمی هر کاری اثری خواهد داشت. به عنوان مثال اگر کسی در رانندگی بی ­احتیاطی نماید، ممکن است صدمات جبران­ ناپذیری به دیگری وارد کند. حال، آیا اینجا می­ پرسیم: «کودکی که به خاطر بی ­احتیاطی دیگری، یک عمر زمین ­گیر شده چه گناهی کرده؟!» مسلّماً نه!

این کودک هیچ گناهی نکرده و تنها مشکل، بی ­احتیاطی راننده است که باید جواب ­گوی او باشد. هر چند که اگر خود کودک به خاطر این مشکل صبوری کند، همین صبوری می ­تواند اجری بزرگ برای او داشته و در آخرت از آن بهره ببرد. اعمال ما هم از این قاعده­ ی عمومی مستثنی نیست و اثر خاص خود را خواهد داشت و ممکن است اثر اعمال ما در زندگی فرزندانمان نمایان شود و آن ­ها را به زحمت بیندازد. در چنین صورتی هم او گنه ­کار نبوده و اگر صبوری کند می ­تواند ثواب بزرگی ببرد.

آیت الله جوادی آملی می ­فرمایند:[۷] «چنین فرزندی که به خاطر ظلم پدر خود، مورد ظلم و تعدّی قرار می ­گیرد، اگر خود مُنظلم و ستم ­پذیر نباشد و خودش با اعمال و رفتارش موجبات این ظلم را فراهم نکرده باشد، نزد خداوند متعال، مأجور است؛ اما اگر خود او موجب آن باشد، مأجور نیست. بنابراین، صلاح و فساد افراد، موجب تکریم و توهین به فرزندان و اِعقاب آن ها خواهد بود. از این رو گفته­اند: «یُکرَمُ الرّجلُ فی ولده.»[۸] 


[۱]. نور الثقلین، جلد۳، صفحه ­ی۲۹۰، حدیث۱۹۱٫

[۲]. نور الثقلین، جلد۳، صفحه­ ی۲۸۹، حدیث۱۸۷٫

[۳]. همان. 

[۴]. نور الثقلین، صفحه ­ی۲۸۷، حدیث۱۷۷٫

حفظ ناموس اهمیت ویژه ­ای برای غیرتمندان دارد. به همین دلیل اگر مردی امانت ­دار ناموس دیگران باشد، خداوند متعال که خود بهترین شاکر است، ناموسش را از تعدّی دیگران حفظ خواهد کرد. در مقابل اگر کسی به ناموس دیگران خیانت کند و به آن ها با نگاه غریزی بنگرد و یا این که خدای ناکرده قدم را فراتر نهد، خداوند، ناموس او را مجبور به زنا و امثال آن نخواهد کرد، بلکه آن عصمتی که مخصوص ناموس امانتداران است، از ناموس او برمی­دارد. حال اگر ناموس او خودش اهل عفّت و مراقبت نباشد، با اختیارِ خود، مبتلا به گناه خواهد شد. و اگر اهل عفّت و تقوی باشد، همچون گذشته ایمان خود را حفظ خواهد کرد و مبتلا به زنا و امثال آن نخواهد شد. همچنین این خانم در مقابل این امتحان، نزد خداوند متعال مأجور خواهد بود. 

روزی مردی که معلوم بود خیلی عصبی و دست ­پاچه است، تماس گرفت و سؤال ­هایی در همین باب می ­پرسید. وقتی از حقیقت کار جویا شدم گفت: «حقیقت این است که من با زنی زنا می­ کردم. چند وقت پیش همسرم نزدم آمد و گفت: می­ خواهم حقیقتی را به تو بگویم چون خیلی عذاب وجدان دارم.» به او گفتم: «اشکالی ندارد بگو!» همسرم گفت: «مدّتی است که یکی از مردهای فامیل با من زنا می­ کند و من هم به خاطر آبرویم جرأت مقاومت نداشتم!»

توجه داشته باشیم که در این روایت موضوع زنا فقط به عنوان مثال بیان شده است اگر کسی به نامحرم نگاه کند، به ناموسش نگاه خواهند کرد. اگر کسی به دیگری تعدّی کند به خودش یا به جگرگوشه ­هایش تعدّی خواهند کرد و …

[۵] . تفسیر عیاشی، جلد۱، صفحه ­ی ۲۲۳٫

[۶]. نور الثقلین، جلد۱، صفحه ­ی۴۴۷، حدیث۷۵٫

[۷]. نقل به مضمون.

[۸]. ادب فنای مقربان، جلد۲، صفحه­ ی۲۴۷٫ 

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم و از محضر اساتیدی چون: آیت الله العظمی وحید خراسانی، آیت الله سید احمد خاتمی و آیت الله محمد عندلیب همدانی استفاده کردم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم و در این رابطه هم دارای تألیفاتی هستم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما