بازدید کنندۀ گرامی! از حضورتان در سایت هم اندیشی دینی تشکر می کنم.
متأسفانه به علت مشغلۀ کاری فرصت پاسخگویی به سؤلات را ندارم، لطف کنید فعلا سؤالی مطرح نفرمایید.

بسم الله الرحمن الرحیم

برگرفته از کتاب «آیین شکوفایی» نوشته ی «احمد نباتی» مدیر سایت

تنبیه یکی از ابزارهای تربیتی است که بدون در نظر گرفتن آن، ممکن است کار تربیت فرزند ما با مشکل مواجه شود و در مسیر تربیت او در بن­ بست قرار گیریم. توجه داشته باشیم که هنگام در نظر گرفتن «تشویق» و «تنبیه»، تشویق، نقش اصلی را ایفا می­ کند و از تنبیه، فقط به عنوان دارو و آن هم در مواقع بسیار استثنایی استفاده می ­شود.

فروگذاشتن چشم ­ها به علامت ناراحتی، نگاه معنا دار به کودک، بی ­توجهی به کودک برای مدتی کوتاه، قهرکردن، اخراج کودک به اتاق دیگر و دست آخر تنبیه بدنی، همگی می ­توانند از مصادیق تنبیه به شمار آیند.    

تربییت دینی کودک . هم اندیشی دینیهدف از تنبیه

هدف از تنبیه، تحقیر شخصیت کودک­ نیست. ما به هیچ عنوان اجازه نداریم شخصیّت فرزندمان را خرد کرده و عزّت نفس او را از پایمال کنیم؛ بلکه هدف از تنبیه، قرار دادن کودک در بستری است تا بتواند به تعادل رفتاری و شخصیتی برسد. تنبیه باعث می ­شود که فرزند در شرایطی که از تعادل رفتاری خارج شده مقداری تحت فشار قرار گیرد. کودک ما در اثر این فشار از درون با خودش درگیر می­شود و در اثر فشاری که متحمل می­ شود، می­ تواند تصمیم درستی برای راه و روش خود بگیرد و کارهای اشتباه خود را کنار بگذارد.

برخی از والدین بدون در نظر گرفتن هدف اساسی از تنبیه کودک، گمان می­ کنند تنبیه وسیله­ ای برای خنک­کردن دل و ابراز خشم نسبت کار زشت فرزند است. این نگرش به تنبیه به هیچ وجه صحیح نبوده و در دراز مدت صدمات جبران­ ناپذیری در روحیه ­ی فرزند ما به جای خواهد گذاشت.

چند نکته:   

۱٫   تنبیه زیاد، نشانه­ ی عجز است

والدینی که تنبیه را در اولویت کار تربیتی خود قرار می ­دهند، یا این که به وفور از آن استفاده می­ کنند، بیش از هر چیز به عجز و ناتوانی خود در تربیت صحیح فرزند اعتراف کرده ­اند. این والدین که صبر و حوصله­ ی لازم برای تربیت فرزند خود را ندارند، با توسل به زور، قرار دادن کودک در فشارهای روانی، و حتی تنبیه کودک در صدد آن هستند تا خیلی زود به نتیجه ­ی دلخواه خود در تربیت فرزنداشان دست یابند.

فرزندان این والدین به خاطر نجات از این فشارها، به صورت کاملا تصنّعی خود را کودکانی با ادب جلوه می ­دهند، امّا در درون خود نه تنها انگیزه ­ای برای کنار گذاشتن کارهای زشت و ناپسند نمی ­بینند، بلکه در تلاشند تا به دور از چشم والدین، فرصتی به دست آورند تا دوباره اقدام به کارهای اشتباه گذشته کنند و بیش از این در حسرت انجام این کارها نمانند.

۲٫   در رسیدن به اهداف تربیتی عجله نکنیم

یکی از دلایل متوسّل شدن زود­هنگام والدین به تنبیه و فشارهای ناشی از آن، کم حوصلگی آن ها در تربیت فرزند و میل به دستیابی سریع به نتیجه­ ی تربیتی دلخواه در حق فرزند است. خوب است به این مطلب توجه کنیم که تربیت اصولی، زمان­بَر و طولانی­ مدّت است و هرگز نباید انتظار داشت که در کوتاه مدت به همه­ ی اهداف تربیتی دست یافت. بیشتر اهدافی که در ظرف زمانی بسیار کوتاه به نتیجه می­ رسند، به دلیل این که پشتوانه ­ی استواری ندارند، مقطعی و زودگذر بوده و همانند ساختمانی می­ شوند که بدون توجه به اصول مهندسی، بر روی شن و ماسه بنا شده باشد.

۳٫   تنبیه برای تربیت است

هدف از تنبیه، تربیت کودک است، نه وسیله ­ای برای ابراز خشم و خنک­ کردن دل! تنبیهی که برخواسته از غضب باشد، نه تنها اثر چندانی، بر روی کودک ندارد، بلکه موجب بروز صدمات جبران­ ناپذیری در رفتار فرزندان خواهد شد. 

۴٫   تنبیه یا تحقیر؟!

تنبیه با تحقیر کودک کاملا متفاوت است. غرض ما از تنبیه، تحقیر کودک­ نیست؛ ما به هیچ عنوان اجازه نداریم کودک را تحقیر کرده و شخصیّت و عزّت نفسش را زیر سؤال ببریم. روی همین اساس باید از تنبیه کودک جلو چشم دیگران به شدّت اجتناب کرده و هنگام تنبیه از الفاظی که دالّ بر بی ­احترامی و تحقیر شخصیتی است استفاده نکنیم.

۵٫   علّت تنبیه

اگر کودک را تنبیه می­ کنیم، باید علّت تنبیه شدن خود را بداند تا ضمن آن که خود را بی ­گناه و مظلوم نمی­ بیند، در صدد رفع مشکل خود بر آید. پس قبل از تنبیه اصول خانواده را به صورت شفّاف به او گوشزد کنیم و مطمئن شویم که منظورمان را به خوبی فهمیده است. همچنین این کار موجب می­ شود تا والدین خود را ظالم و پرخاشگر ندانسته و تصور نکند که آن ­ها او را دوست ندارند.

البته توجّه داشته باشیم که کودک به خاطر هر کاری که به نظر ما اشتباه است مستحقّ تنبیه نیست؛ بلکه تنها جایی می ­تواند مستحقّ تنبیه باشد که با عقل خود زشتی آن کار را درک کرده و یا این که قبلا در مورد ترک آن کار با او صحبت کرده باشیم.

۶٫   تنبیه حدّاقلی

تا زمانی که امکان دارد با محبّت و صحبت منطقی با فرزندانمان رفتار کنیم و آن ها را متوجّه اشتباهشان نماییم هرگز از ابزار تنبیه استفاده نکنیم هر چند که این تنبیه در حدّ یک نگاه معنادار باشد. اگر لازم شد که آن ها را تنبیه کنیم، مراقب باشیم که از حدّاقل ابزار تنبیهی استفاده کنیم و بدون جهت از ابزارهای سخت ­تر استفاده نکنیم.  

۷٫   در نظر گرفتن ظرفیّت کودک

اگر لازم شد برای مدّتی با فرزندمان صحبت نکنیم و یا او را به اتاقی دیگر بفرستیم[۱] حتما ظرفیت او را در نظر بگیریم و بیش از اندازه به این کار ادامه ندهیم. چرا که در این صورت یا ممکن است کودک ما به شرایط جدید عادت کند و کار ما بدون نتیجه بماند، و یا ممکن است که کودک صدمه­ ی عاطفی شدیدی ببیند و مشکل پیچیده ­تر شود.  

۸٫   تنبیه، دارویی است که عوارض دارد

توجه داشته باشیم که در تنبیه بدنی، نباید صدمه­ ای به جسم کودک وارد کنیم. تنبیه بدنی همانند دارویی حسّاس و ویژه است که دارای عوارض جانبی هم می ­باشد. روشن است که در استفاده از چنین دارویی باید دو اصل مهم مورد توجه قرار گیرد؛ اوّل این که تا یقین نکنیم برای اصلاح کار کودکمان راه دیگری نیست نباید از آن استفاده کنیم. دوّم این که با توجه به عوارض آن، نوع استفاده باید در حداقل ممکن بوده و زیاده­ روی نکنیم. 

۹٫   برخی از عوارض تنبیه بی ­مورد

الف) موجب از بین رفتن شخصیّت و عزّت نفس کودک ما می­ شود. در چنین مواردی کودک ما خود را موجودی کوچک، خوار و توسری ­خور می ­بیند که آمادگی پذیرش هر نوع ذلّت و خواری را دارد.   

ب) موجب بروز ترس و دلهره در فرزند و از بین رفتن اعتماد به نفس او می­شود. 

ج) این تنبیه موجب می ­شود تا کودک ما خودش را مظلوم و والدینش را ظالم ببیند. نتیجه ­ی چنین بینشی در فرزند ما این است که در واقع به جای آن که با درون خود درگیر شود و کار زشتش را کنار بگذارد، به دنبال تقویت حسّ نفرت و انتقام ­جویی رفته و حتی با لج­ بازی به کار زشتش ادامه دهد. 

د) در صورتی که فرزند به تنبیه عادت کند، کارهای خلاف او جز با شیوه ­ی تنبیه، قابل اصلاح نخواهد بود. و در این جا ما فرصت استفاده از شیوه­ های ملایم را از دست خواهیم داد.   


[۱]. با خاموش کردن چراغ و انجام کارهای دیگر، اتاق تبعید کودک را ترسناک نکنید، چرا که برای کودک مشکل دیگری ایجاد می­کند. از سویی این اتاق، محلّ مناسبی برای تفریح او هم نباید باشد چرا که به جای خلوت با خود و تمرکز برروی اشتباهاتش، مشغول بازی و خوش­گذرانی خواهد شد.    

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم.
نوشته های مرتبط :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 3921
  • بازدید دیروز: 5516
  • بازدید سال: 1624878
  • کل نوشته‌ها: 1274
  • کل دیدگاه‌ها: 3797
عکس های متنوع تصادفی