امام باقر (علیه السلام) در رابطه با دعای بهاء که در سحرهای ماه مبارک رمضان خوانده می شود، فرمودند: اگر مردم می دانستند که این دعا چه عظمتی نزد خداوند دارد و اگر می دانستند که این دعا با چه سرعتی به اجابت می رسد، برای دستیابی به آن، با یکدیگر به جنگ بر می خواستند، هر چند با شمشیر!

بسم الله الرحمن الرحم 

ارزش کار و فعالیت برای رفاه خانواده

با توجه به روایات معصومین (علیهم­ السلام)، تلاش و کوشش در راه رزق و معیشت خانواده، و نیز توسعه­ ی اقتصادی زندگی، از مصادیق عبادت و بندگی خداوند به شمار می ­رود و پاداش فراوانی هم برای آن در نظر گرفته شده است. امام صادق (علیه ­السلام) می ­فرماید: «کسی که برای خانواده­ی خود در تلاش است، همانند مجاهد در راه خداوند است؛ الْکَادُّ عَلَى‏ عِیَالِهِ‏ مِنْ حَلَالٍ کَالْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ».[۱] تلاش برای بهبود اقتصاد خانواده تا جایی مورد اهتمام قرار گرفته که اگر مردی از چنین تلاشی فروگزار، شود خیری در او نخواهد بود. امام صادق (علیه ­السلام) می ­فرماید: «در کسی که جمع کردن مال از راه حلال را دوست نداشته باشید خیری نیست؛ مالی که به واسطه ­ی آن آبروی خود را حفظ کند، دِین خود را ادا نماید، و با آن صله­ ی رحم نماید؛ لَا خَیْرَ فِی‏ مَنْ‏ لَا یُحِبُ‏ جَمْعَ الْمَالِ مِنْ حَلَالٍ یَکُفُّ بِهِ وَجْهَهُ وَ یَقْضِی بِهِ دَیْنَهُ وَ یَصِلُ بِهِ رَحِمَهُ.»[۲] یکی از مصادیق «دِین» در این روایت شریف، دِینی است که زن و بچه به گردن مرد دارند. بر مرد واجب است که نفقه ­ی همسر خود را پرداخت کند و اگر بچه ­های او مال و سرمایه و در آمدی نداشته باشند، نفقه­ ی آن ­ها را هم بپردازد. پیامبر اکرم (صلی ­الله ­علیه ­و آله) می ­فرماید: «کسی که از دسترنج خود بخورد، در روز قیامت در زمره­ ی انبیاء قرار می ­گیرد و ثواب آن­ ها را هم به دست می­ آورد؛‏ مَن أَکَلَ مِنْ کَدِّ یَدِهِ کَانَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِی عِدَادِ الْأَنْبِیَاءِ وَ یَأْخُذُ ثَوَابَ الْأَنْبِیَاءِ».[۳] کسی می ­تواند به این درجه برسد که کسب و کارش از راه حلال  باشد و سایر  اعمال و رفتارش هم در راستای رضای الهی باشد. در روایت دیگری هم آمده است که: عبادت ده جزء است، و نه جزء آن در طلب روزی حلال است؛ الْعِبَادَةُ عَشَرَةُ أَجْزَاءٍ تِسْعَةُ أَجْزَاءٍ فِی طَلَبِ الْحَلَالِ».[۴] اگر کسی از کار و تلاش برای کسب روزی حلال طفره رود و بی ­کار و سرگردان باشد از چشم امام زمان خود می ­افتد دست رحمت خداوند هم از زندگی وی دور خواه شد. ابن عباس می­گوید: «روزی پیامبر اکرم (صلی ­الله ­علیه ­و آله) جوانی را دیدند که بسیار زیبا رو بود. سؤال کردند آیا این جوان حرفه ­ای هم دارد! گفتند: نه! حضرت فرمودند: این جوان از چشمم افتاد! کَانَ رَسُولُ اللَّهِ إِذَا نَظَرَ الرَّجُلَ فَأَعْجَبَهُ قَالَ هَلْ لَهُ حِرْفَةٌ فَإِنْ قَالُوا لَا قَالَ سَقَطَ مِنْ عَیْنِی»[۵]  

تذکر: کار و کوشش برای کسب روزی حلال در صورتی مأجور  است که برای خودنمایی و فخر فروشی نباشد. پیامبر اکرم (صلی ­الله­ علیه­ و آله) می ­فرماید: «کسی که برای فخر فروشی طالب روزی حلال دنیا باشد، خداوند را در حالی ملاقات می ­کند که بر او غضب کرده است. و کسی که به خاطر حفظ آبروی خود و بی ­نیازی از دست دیگران، به دنبال رزق حلال باشد، در روز قیامت خدای متعال را در حالی ملاقات می ­کند که چهره­ اش همچون ماه درخشان است؛ مَنْ طَلَبَ الدُّنْیَا حَلَالًا مُکَاثِراً مُفَاخِراً لَقِیَ اللَّهَ وَ هُوَ عَلَیْهِ غَضْبَانُ وَ مَنْ طَلَبَهَا اسْتِعْفَافاً عَنِ‏ الْمَسْأَلَةِ وَ صِیَانَةً لِنَفْسِهِ جَاءَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ وَجْهُهُ کَالْقَمَرِ لَیْلَةَ الْبَدْرِ».[۶]

افراط و تفریط: بعضی از افراد از روی تنبلی و تن آسایی به دنبال کسب و کار نمی ­روند، و خانواده را به حال خود رها می ­کنند؛ و برخی دیگر، همه­ ی زندگی خود را برای کار گذاشته­ و اعتنایی به سایر حقوق خانواده نمی ­کنند! برخی از افراد در هزینه ­های زندگی مبتلا اسراف و زیاده ­روی می ­شوند، و برخی دیگر هم خانواده را در تنگنای مالی قرار می ­دهند!  

 

خساست در اقتصاد خانواده

خانمی می­گفت: سال­ هاست با شوهرم زندگی می ­کنم، اما همیشه دغدغه ­ی مسائل معیشتی، و هزینه­ ی زندگی را دارم. از یک طرف می ­بینم که همسرم درآمد خوبی دارد، و از طرفی هم می­بینم که در خرج کردن پول، خساست می ­روزد. از ترس عصبانیت همسر هم جرأت صحبت کردن در این رابطه را ندارم. وقتی هم پول می ­دهد مو را از ماست بیرون می ­کشد تا این­که ـ خدای ناکرده ـ یک ریال هم اضافه نداده باشد! گاهی اوقات باید چند روز صحبت کنم تا بپذیرد یک قالب پنیر برای منزل بگیرد! نمی ­دانم با این مرد چگونه زندگی کنم؟!

مطلبی که ذکر شد یک نمونه­ ی عینی و در عین حال نمونه ­ای حادّ از بخل و خساست مرد در حق خانواده است. هر چند که ممکن است نمونه ­های این­ چنینی، نادر باشند، اما نمونه­ های ضعیف بخل و خساست را در رفتار برخی از آقایان به سادگی می ­توان مشاهده کرد.

آن­چه در روایات آمده، این است که: «بخل ورزیدن آبرو را بر باد می ­دهد؛ الْبُخْلُ‏ یُمَزِّقُ‏ الْعِرْضَ»[۷] بخل موجب دشنام دیگران است؛ بِالْبُخْلِ‏ تَکْثُرُ الْمَسَبَّةُ».[۸] «نگاه کردن به شخص بخیل موجب قساوت قلب است؛ النَّظَرُ إِلَى‏ الْبَخِیلِ‏ یُقْسِی الْقَلْبَ».[۹] و همچنین «انسان بخیل از خداوند؛ از مردم و از بهشت دور است و به جهنم نزدیک می­ باشد؛ الْبَخِیلُ‏ بَعِیدٌ مِنَ‏ اللَّهِ‏ بَعِیدٌ مِنَ النَّاسِ بَعِیدٌ مِنَ الْجَنَّةِ قَرِیبٌ مِنَ النَّارِ »[۱۰] 

کسی که در هزینه کردن برای خانواده خساست می ­روزد، در واقع به خدای متعال بدبین است و دست رحمت الهی را در زندگی خود نمی ­بیند؛ روی همین حساب مبتلا به فقر و تنگ ­دستی است. «بخل به داشته ­ها، بدگمانی به خدای یکتا است؛ الْبُخْلُ‏ بِالْمَوْجُودِ سُوءُ الظَّنِّ بِالْمَعْبُودِ.»[۱۱] «بخل، لباس فقر و مسکنت است؛ الْبُخْلُ‏ جِلْبَابُ‏ الْمَسْکَنَةِ»[۱۲]

در مقابل کسی که اهل سخاوت و گشاده­ دستی است، و به اندازه­ ی درآمد خود برای خانواده هزینه می ­کند، امید به لطف خداوند دارد و به خاطر حسن ظنّی که به خدای تعالی دارد، دست رحمت الهی هم وارد زندگی وی می ­گردد و با آسودگی بهتری زندگی می ­کند. سخاوت آن ­چنان ارزشمند است که در یک میزان سنجی، ارزش جوان گناه کار سخی از ارزش پیرمرد عابد بخیل هم بالاتر است. امام صادق (علیه ­السلام) می ­فرماید: «جوان با سخاوتی که غرق در گناه است، نزد خداوند محبوب ­تر است از پیرمرد عابدی که بخیل است؛ شَابٌّ سَخِیٌ‏ مُرَهَّقٌ فِی الذُّنُوبِ‏ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ شَیْخٍ عَابِدٍ بَخِیلٍ.»[۱۳] توجه داشته باشید که این روایت به معنای تأیید گناه و قبح زدایی از آن نیست، بلکه روایت در مقام بیان میزان زشتی بخل، و ارزش سخاوت است. در روایت دیگری از امام رضا (علیه ­السلام) آمده است که آن حضرت فرمود: «کسی که نعمتی دارد، واجب است که خانواده ­اش را در رفاه قرار دهد؛ صَاحِبُ النِّعْمَةِ یَجِبُ عَلَیْهِ التَّوْسِعَةُ عَنْ عِیَالِهِ.»[۱۴]

ذکر چند نکته:

  1. هر چند که مخاطب اصلی این بحث آقایان بودند، اما بخل و سخاوت در مورد خانم­ ها هم مصداق دارد. برخی از خانم ­ها علی ­رغم این­ که همسرشان آن ­ها را در وسعت مالی قرار می ­دهد، اهل خانه را در مضیغه قرار می ­دهند و شوهر و بچّه­ های خود را محروم می­کنند. در روایات معصومین (علیهم ­السلام)، بخل ورزیدن نسبت به اموال شوهر را یکی از کمالات اخلاقی زن معرفی کرده ­اند. این مطلب بدان معنا است که زن در خانه­ی شوهر، امانت ­دار خوبی باشد و مال همسر خود را پایمال نکند. زن باید مراقب باشد که مال شوهر را بدون اجازه ­ی او مصرف نکند و در جایی که دوست ندارد هزینه نکند؛ اما در جایی که شوهر رضایت کامل دارد، دیگر نباید خانم بخل ورزد و اهل خانه را محروم نماید. گاهی اوقات ملاحظه می­ شود که مرد دست و دل باز و مهمان ­نواز است، اما خانم او بخیل و نظر تنگ است؛ روی همین اساس در پذیرایی از مهمان کوتاهی می­کند و حق مهمان ­نوازی را به جا نمی­ آورد!   
  2. امام رضا (علیه ­السلام) می­ فرماید: «بر مؤمن شایسته است که از جهت مالی بر اهل و عیال خود توسعه دهد و آن ­ها را در رفاه قرار دهد [و به گونه­ ای رفتار نکند که] خانواده­ اش آرزوی مرگ او را نداشته باشند! ـ بعد حضرت این آیه را تلاوت فرمودند: ـ وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى‏ حُبِّهِ مِسْکِیناً وَ یَتِیماً وَ أَسِیراً. سپس حضرت فرمودند: منظور از «اسیر»، عائله­ ی مرد هستند. وقتی از جهت مالی نعمتی به مرد افزوده می ­شود، بر او واجب است که بر اسیران [عائله] خود وسعت دهد. بعد حضرت فرمودند: فلان شخص نعمتی به دستش رسید و به جای آن­که بر اهل و عیالش توسعه دهد آن مال را نزد فلانی گذاشت و خداوند هم آن را از بین برد! مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ (علیه­السلام) قَالَ: یَنْبَغِی لِلرَّجُلِ أَنْ یُوَسِّعَ عَلَى عِیَالِهِ کَیْلَا یَتَمَنَّوْا مَوْتَهُ وَ تَلَا هَذِهِ الْآیَةَ- وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى‏ حُبِّهِ مِسْکِیناً وَ یَتِیماً وَ أَسِیراً[۱۵] قَالَ الْأَسِیرُ عِیَالُ الرَّجُلِ یَنْبَغِی لِلرَّجُلِ إِذَا زِیدَ فِی النِّعْمَةِ أَنْ یَزِیدَ أُسَرَاءَهُ فِی السَّعَةِ عَلَیْهِمْ ثُمَّ قَالَ إِنَّ فُلَاناً أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِ بِنِعْمَةٍ فَمَنَعَهَا أُسَرَاءَهُ وَ جَعَلَهَا عِنْدَ فُلَانٍ فَذَهَبَ اللَّهُ بِهَا قَالَ مُعَمَّرٌ وَ کَانَ فُلَانٌ حَاضِراً.»[۱۶]
  3. خدمت به خانواده و توجه به نیازهای معیشتی آن ­ها در کلام امام سجاد (علیه ­السلام)، این­گونه توصیف شده: «اگر با مقداری پول وارد بازار شوم و برای خانواده­ ام که میل شدیدی به گوشت دارند، گوشت تهیه کنم، برایم دوست­داشتنی ­تر است از این­که برده ­ای را آزاد کنم:‏ لَأَنْ أَدْخُلَ السُّوقَ وَ مَعِی دَرَاهِمُ أَبْتَاعُ بِهِ لِعِیَالِی لَحْماً وَ قَدْ قَرِمُوا[۱۷] أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ أَنْ أُعْتِقَ نَسَمَةً.»[۱۸]
  4. سعی کنید علاوه بر تأمین مالی خانواده، تا جایی که می ­توانید، مقداری هم به عنوان پول هفتگی به خانم خود تقدیم کنید. این کار نشان از تکریم شخصیتی خانم و علامت میزان محبت شما به او می­ باشد. در چنین صورتی تکریم شخصیتی زن اقتضا دارد که اختیار پول تو جیبی را به خانم واگذار کنید، و دیگر پی­ گیر کیفیت مصرف کردن آن نباشید. 
  5. بعضی از آقایان فی نفسه اهل خساست نیستند، ولی تنها در حق خانواده ­ی خود کوتاهی می­ کنند. این افراد در رابطه با دیگران و ارحام خود اهل بذل و بخشش و گشاده دستی هستند، اما وقتی به خانواده­ ی خود می ­رسند، گمان می­ کنند که رسیدگی به اوضاع معیشتی خانواده، همانند رسیدگی به اوضاع معیشتی دیگران ارزشمند نیست و نیازی نیست که خانواده­ ی خود را در توسعه و رفاه قرار دهند. امام زین العابدین (علیه ­السلام) می ­فرماید: «خداوند از کسی بیشترین رضایت را دارد، که به اهل و عیال خود بیش از دیگران رسیدگی نماید؛ أَرْضَاکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَسْبَغُکُمْ عَلَى عِیَالِهِ».[۱۹]  

 

افراط در کار مال­اندوزی!  

تشویق مرد به کسب و کار و انجام وظایف اجتماعی، بدان معنا نیست که در زندگی تک بعدی پیش رود و وظایف دیگر خود را نادیده بگیرد. توجه داشته باشیم که همواره افراد متعددی به گردن انسان حق دارند و وظیفه داریم که زندگی حقوق آن ­ها را ادا کنیم. 

اوّلین کسی که به گردن ما حق دارد، خدای سبحان ـ جَلَّت عَظَمتُه ـ است. مهمترین و اصلی ­ترین وظیفه ­ای که در زندگی داریم، وظیفه ­ی بندگی خدا متعال، و ابراز نیاز در درگاه او است. روی همین حساب هیچ مسأله ­ای نباید بندگی خداوند و ادای حق خدای تعالی را تحت شعاع قرار دهد و موجب کوتاهی در عبادت و خلوت با او گردد.

حضرت فاطمه زهرا (سلام ­الله­ علیها) می ­فرماید: «کسى که عبادت خالصانه خود را به درگاه الهى بفرستد، خداوند بهترین مصالح و خیر او را به سوى او نازل می­ فرماید؛ مَنْ أَصْعَدَ إِلَى اللَّهِ خَالِصَ عِبَادَتِهِ أَهْبَطَ اللَّهُ إِلَیْهِ أَفْضَلَ مَصْلَحَتِهِ». امام حسن مجتبى (علیه ­السّلام) می­فرماید: «کسى که خدا را بندگى کند خداوند همه چیز را بنده و مطیع او می ­نماید؛ مَنْ عَبَدَ اللَّهَ عَبَّدَ اللَّهُ لَهُ کُلَّ شَیْ‏ءٍ». امام حسین (علیه ­السّلام) هم می ­فرماید: «کسى که حق عبادت خدا را انجام دهد، خداوند بالاترین آرزوهاى او را عنایت فرموده و به بهترین وجه امور او را کفایت می ­نماید؛ مَنْ‏ عَبَدَ اللَّهَ‏ حَقَ‏ عِبَادَتِهِ‏ آتَاهُ اللَّهُ فَوْقَ أَمَانِیِّهِ وَ کِفَایَتِهِ.»[۲۰]

حق والدین هم از دیگر مصادیق مهم این حقوق است که باید با احترام و تکریم، و صله­ی رحم حقوق آن­ ها را ادا نمود. پیامبر اکرم (صلی ­الله­ علیه­ و آله) ­می ­فرماید: «کسی که دوست دارد عمرش طولانی، و روزیش زیاد شود، به پدر و مادر خود نیکی کند، و صله ­ی رحم به جای آورد؛ مَن سرَّهُ أن یُمَدَّ فی عَمرهِ وَ یُزادَ فی رزقِهِ فلیبُرَّ والِدَیهِ و لیَصِل رَحِمَهُ».[۲۱]در روایت دیگری چنین آمده: «نافرمانی والدین موجب تنگ­دستی شده و انسان را به ذلّت و خواری می ­کشاند؛ الْعُقُوقُ‏ یُعْقِبُ‏ الْقِلَّةَ وَ یُؤَدِّی إِلَى الذِّلَّةِ.»[۲۲]

یکی دیگر از حقوق، حق معاشرت زیبا با خانواده است. برخی از آقایان آن ­چنان مشغول کسب و کار می ­شوند که اهمیتی برای تفریح و دیگر حقوق خانواده­ ی خود قائل نیستند.

خانم جوانی از همسرش شکایت می ­کرد و این­گونه می ­گفت: «سه سال است که ازدواج کرده­ام. شوهرم مرا به شهر غریبی برده. اوّل صبح از خانه بیرون می ­رود و ساعت ده شب به خانه بر می ­گردد. من که ساعت­ها چشم به در دوخته­ام تا همسرم را ببینم، دوست دارم بعد از ورود به منزل کنارم بنشیند و قدری با یکدیگر به گفتگو بنشینیم، اما رمقی برای صحبت ندارد و بعد از شام بلافاصله به رخت خواب می ­رود! شوهرم حتی روزهای جمعه و تعطیل را هم از من دریغ می­کند و فقط حرص و ولع دارد که تا می ­تواند کار کند و پس اندازه نماید. وقتی به شوهرم می­ گویم قدری به خود استراحت بده و کمی هم به فکر من باش، می­گوید: تا جوان هستم باید کار کنم تا بتوانم خانه ­ای تهیه نمایم و در آینده در آسایش و رفاه قرار گیریم .گفتم من الآن مبتلا افسردگی شدم. حیف نیست به خاطر پول، جوانی و آرامش خود را این جوری از دست بدهیم و از این دوران خوش استفاده نبریم! در جوابم می­گوید: کار! … کار! … کار!…».

این نوع از آقایان، به جای آن­که پول را برای «آرامش» بخواهند، آرامش را برای «پول» می ­خواهند! بعضی پول در می­آورند تا به راحتی زندگی کنند، و برخی دیگر زندگی می ­کنند تا پول در بیاورند! روی همین حساب به آقایان توصیه می­کنیم که در عین توجه به کار و تلاش جهت رفاه خانواده، مبتلا به شتاب­زدگی نشوند، و رفاه خانوادگی را هم منحصر در مسائل مالی نبینند. خانواده ­ی شما قبل از پول، نیازمند به محبت و همدلی هستند. مرد، باید وقت کافی داشته باشد تا در کنار خانمش بنشیند؛ به حرف­ ها در درد دل­ های او گوش فرا دهد و با شوخی و گفتگوی صمیمی به یکدیگر آرامش دهند. مرد باید فرصت کافی داشته باشد تا خانواده­ ی خود را به تفریح ببرد و فشارهای روانی حاصل از زندگی را از خانواده­ ی خود تخلیه نماید. روی همین حساب تمرکز بیش از اندازه به کار و کسب در آمد، نگاه یک بعدی به زندگی است، و موجب می­ شود تا سایر حقوق همسر و فرزندان ضایع شود و صدمات جبران ناپذیری متوجه خانواده گردد. امام صادق (علیه­ السلام) می ­فرماید: «همین اندازه گناه برای مرد کافی است که [حقوق] خانواده ­ی خود ضایع کند؛ کَفَى بِالْمَرْءِ إِثْماً أَنْ یُضَیِّعَ مَنْ یَعُولُ».[۲۳] در روایت دیگری هم آمده است: «از رحمت خداوند به دور است، از رحمت خداوند به دور است، کسی که عائله ­ی خود را ضایع کند؛ مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ یُضَیِّعُ مَنْ یَعُولُ.»[۲۴]   

 

اسراف و زیاده­ روی در اقتصاد خانواده!  

همان ­گونه که قبلا هم بیان شد، بر مرد واجب است که برای تحصیل نفقه­ ی عائله ­ی خود تلاش و کوشش کند و در مقابل این کار، اجر فراوانی هم برای او در نظر گرفته شده. بعد از نفقه­ی واجب، تلاش برای توسعه ­ی زندگی و رفاه خانواده، امری مستحب و ممدوح است که نزد خدای یکتا پاداش بزرگی برای آن در نظر گرفته شده. در این میان برخی از مردم مبتلا به اسراف و زیاده­ روی می­شوند و آرامش و آسایش خود را فدای زیاده ­خواهی و چشم و هم چشمی می ­کنند!    

امام صادق (علیه ­السلام) می­ فرماید: «هر کس در زندگی خود میانه ­رو باشد، ضمانت می­ کنم که هرگز مبتلا به فقر نشود؛‏ ضَمِنْتُ‏ لِمَنِ‏ اقْتَصَدَ أَنْ لَا یَفْتَقِرَ.»[۲۵]

یکی از مهمترین مشکلات مردم در زمان حاضر میل به تجمل­ گرایی، و ریخت و پاش است. تمدن غرب برای ترویج مصرف ­گرایی و تصاحب بازار مصرف، مروّج اسراف و زیاده ­خواهی است. باید در تلاش باشیم تا در چنین دامی قرار نگیریم و در کوشش کنیم تا با میانه­ روی و قناعت، آسایش خود را فدای تجمّلات نکنیم. البته باز هم لازم به تذکر است که منظور از قناعت، بخل ورزیدن و استفاده نکردن از نعمت ­های خدا نیست، بلکه منظور این است که: «عاقلانه زندگی کنیم»، «عاقلانه خریدکنیم»، و «عاقلانه مصرف نماییم». از وسایل زندگی خود به خوبی مراقبت کنیم، و به جای چشم دوختن در زندگی دیگران، که حاصلی جز اندوه و نارضایتی ندارد، به واقعیت­ های زندگی خود بنگریم و به خاطر چشم و هم چشمی و حرف­های دیگران پا از گلیم خود فراتر نگذاریم.

امام صادق (علیه ­السلام) می ­فرماید: «ای بندگان خدا! همان اسراف موجب فقر و نداری است و میانه­روی موجب غنی و بی ­نیازی است؛ یَا عُبَیْدُ إِنَّ السَّرَفَ یُورِثُ الْفَقْرَ وَ إِنَّ الْقَصْدَ یُورِثُ الْغِنَى.»[۲۶]

پیامبر اکرم (صلی ­الله­ علیه ­و آله)‏ هم می­ فرماید: «کسی که در معیشت خود میانه رو باشد، خداوند روزی او را بیشتر می ­کند، و کسی که زیاده­ روی کند، خداوند محرومش می ­کند؛ مَنِ اقْتَصَدَ فِی مَعِیشَتِهِ رَزَقَهُ اللَّهُ وَ مَنْ بَذَّرَ حَرَمَهُ اللَّهُ[۲۷]

ذکر چند نکته:

۱ـ هزینه کردن برای خانواده باید با در نظر گرفتن واقعیت­های اقتصادی باشد. یعنی اگر مرد از جهت مالی در وضعیت خوبی است، باید در حدّ معقول و منطقی خانواده را در رفاه و آسایش قرار دهد، و اگر از جهت اقتصادی در مضیغه قرار گرفت دیگر نیاید همانند گذشته هزینه کند و در نتیجه خود را زیر بار قرض و وام قرار دهد. در این صورت باید هزینه­های زندگی را کاهش دهد و خانواده هم باید شرایط موجود را درک کنند و با خود را با شرایط  موجود وفق دهند.      

پیامبر اکرم (صلی­ الله ­علیه­ و آله) می ­فرماید: «مؤمن ادب خداوند را به کار می ­گیرد. وقتی خداوند به او وسعت داد، به خانواده ­اش وسعت می­دهد و زمانی که خداوند از او امساک کرد، بر خانواده­ اش امساک می ­کند؛‏ إِنَّ الْمُؤْمِنَ یَأْخُذُ بِأَدَبِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ إِذَا وَسَّعَ عَلَیْهِ اتَّسَعَ وَ إِذَا أَمْسَکَ عَلَیْهِ أَمْسَکَ».[۲۸]

یکی از وظایف خانم در برابر شوهر خود این است که توقع و انتظار خود از همسرش را پایین آورد و با سعی کند با نگهداری صحیح از وسایل زندگی، سلیقه و مدیریت خود همسرش را در مسائل اقتصادی یاری رساند. همچنین خانم باید دقت داشته باشد تا زندگی مرفه دیگران را به رخ همسرش نکشد و با برشمردن داشته ­های دیگران، و کمبودهای زندگی خود، همسرش را آزاد ندهد.

پیامبر اکرم (صلی ­الله­ علیه­ وآ له) می ­فرماید: «هر زنی که در مسأله­ ی نفقه، شوهرش را بیش از توان مالی او در معرض فشار قرار دهد، خداوند متعال عملی را از او قبول نمی­ کند، مگر این­که از کارش توبه کند و از همسرش به اندازه ­ی طاقت و توان مالی او مطالبه نماید؛ أَیُّمَا امْرَأَةٍ أَدْخَلَتْ‏ عَلَى‏ زَوْجِهَا فِی أَمْرِ النَّفَقَةِ وَ کَلَّفَتْهُ مَا لَا یُطِیقُ لَا یَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهَا صَرْفاً وَ لَا عَدْلًا إِلَّا أَنْ تَتُوبَ وَ تَرْجِعَ وَ تَطْلُبَ مِنْهُ طَاقَتَهُ.»[۲۹]

۳ـ صدا و سیمای ما علی ­رغم تمام خوبی ­ها و امتیازات منحصر به فردی که در مقایسه با صدا و سیمای کشورهای دیگر دارد، عیوبی هم دارد که یکی از آن ­ها ترویج اسراف و مصرف­گرایی است. این مطلب نه تنها در تبلیغات تلویزیونی، بلکه در فیلم ­ها و برنامه ­های دیگر هم مشهود است. به عنوان مثال گاهی اوقات مدّعی هستند که سعی دارند با آموزش آشپزی ساده، بار مالی خانواده را سبک کنند و به خانم ­ها بیاموزند که با کمترین امکانات بهترین غذاها را پخت کنند، اما غافل از این­که از نمک ­دان آشپزخانه گرفته تا ظروف و دکوراسیون، آن­ چنان تجملاتی است، که بیننده را مبهوت خود می ­سازد و آرزوی چنین آشپزخانه وسایلی را در دل او قرار می ­دهد! باید دقت کنیم تا در دام چنین تبلیغاتی قرار نگیریم و با بالا رفتن آستانه ­ی رضامت ­مندی خود، زندگی را به کام خود و خانواده تلخ نکنیم.  


[۱]. من لا یحضره الفقیه ؛ ج‏۳ ؛ ص۱۶۸

[۲]. الکافی، جلد۵، صفحه­ ی۷۲٫

[۳]. جامع الأخبار(للشعیری) ؛ ص۱۳۹

[۴]. جامع الأخبار(للشعیری) ؛ ص۱۳۹

[۵]. جامع الأخبار(للشعیری) ؛ ص۱۳۹

[۶] . مجموعه­ی ورام، جلد۱، صفحه­ ی۱۵۳٫

[۷] . بحارالانوار، جلد۷۵، صفحه­ ی۳۵۵٫

[۸] . عیون الحکم، صفحه­ ی۱۸۷٫

[۹] . بحارالانوار، جلد۷۵، صفحه­ ی۵۳٫

[۱۰] . بحارالانوار، جلد۶۸، صفحه­ ی۳۵۵٫

[۱۱] . غرر الحکم، حدیث۱۳۰۵٫

[۱۲] . الکافی، جلد۸، صفحه­ ی۲۳٫

[۱۳] . من لا یحضره الفقیه ؛ ج‏۲ ؛ ص۶۱

[۱۴] . الکافی (ط – الإسلامیة) ؛ ج‏۴ ؛ ص۱۱

[۱۵]. سوره­ ی دهر، آیه ­ی۸٫

[۱۶] . الکافی (ط – الإسلامیة) ؛ ج‏۴ ؛ ص۱۱

[۱۷]. القرم- محرکة- شدة شهوة اللحم.( القاموس).

[۱۸] . الکافی (ط – الإسلامیة) ؛ ج‏۴ ؛ ص۱۲

[۱۹] . الکافی (ط – الإسلامیة) ؛ ج‏۴ ؛ ص۱۱

[۲۰] . بحارالانوار، جلد۶۸، صفحه­ ی۱۸۴٫

[۲۱] . الترغیب و الترهیب، جلد۳، صفحه­ ی۳۱۷، حدیث۱۶ (به نقل از میزان الحکمه، حدیث۲۲۶۷۱)

[۲۲] . بحارالانوار، جلد۷۱، صفحه­ ی۸۴٫

[۲۳] . من لا یحضره الفقیه، جلد‏۳، صفحه­ ی۱۶۸٫

[۲۴] . من لا یحضره الفقیه ؛ ج‏۳ ؛ ص۱۶۸

[۲۵] . الکافی (ط – الإسلامیة) ؛ ج‏۴ ؛ ص۵۳

[۲۶] . الکافی (ط – الإسلامیة) ؛ ج‏۴ ؛ ص۵۳

[۲۷] . الکافی (ط – الإسلامیة) ؛ ج‏۴ ؛ ص۵۴

[۲۸] . الکافی (ط – الإسلامیة) ؛ ج‏۴ ؛ ص۱۲

[۲۹] . مکارم الأخلاق ؛ ص۲۰۲

متولد سال ۱۳۵۴ هستم. در سال ۷۶، توفیق پیدا کردم تا در جمع خوبان طلبه حضور داشته باشم و مشغول دروس حوزوی شوم. ـــــ بعد از ده سال مطالعه ی دروس حوزوی، وارد درس خارج حوزه شدم و از محضر اساتیدی چون: آیت الله العظمی وحید خراسانی، آیت الله سید احمد خاتمی و آیت الله محمد عندلیب همدانی استفاده کردم. به مدت شش سال از کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی بودم ــــ همچنین در حوزۀ مشاوره ی خانواده، تربیت کودک، امور جوانان و نیز پاسخگویی به مسائل اخلاقی مشغول فعالیت هستم و در این رابطه هم دارای تألیفاتی هستم.
نوشته های مرتبط :
مدیر سایت: احمد نباتي
Thumb_141956
ای برادر! پشتیبان «ولی فقیه» باش، اما پیشاپیش «ولی فقیه» بایست و تیرهای زهر آگین دشمن را که به سوی او روانه می شوند به جان خریدار شو ... تنها عافیت طلبان دنیا دوست هستند که عوام فریبانه از «ولایت» و «ولایت مداری» دم میزنند، اما در هنگامه ی فتنه ها و امتحان های سخت، پشت سر ولی فقیه سنگر می گیرند، تا دنیای "فانی" خود را در خطر نبینند!  
ویــژه هـــا
پی گیری پرسش شما
آمار سایت
  • بازدید امروز: 198
  • بازدید دیروز: 5325
  • بازدید هفته: 40488
  • بازدید ماه: 145024
  • بازدید سال: 1666248
عکس های متنوع تصادفی